ا هرگاه چيزي را بخواهيم فقط بدان مي گوييم: «باش»، پس فوراً مي شود 
خداوند متعال از مشرکان تکذيب کنندۀ پيامبرش خبر داده و مي فرمايد: (وَأَقْسَمُواْ بِاللّهِ جَهْدَ أَيْمَانِهِمْ ) و براي تکذيب خداوند و اينکه وي نمي تواند مردگان را پس از اينکه خاک شدند زنده نمايد، موکدانه سوگند خوردند، خداوند نيز ادعاي آنها را تکذيب نموده و مي فرمايد: (بَلَى ) آري! خداوند مردگان را بر خواهد انگيخت و آنها را در روزي که در آن شکي نيست گرد مي آورد. (وَعْدًا عَلَيْهِ حَقًّا ) زنده گرداندن مردگان وعدۀ راستين خدا است و آن را تغيير نمي دهد. (وَلـكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لاَ يَعْلَمُونَ ) ولي بيشتر مردم نمي دانند. و به سبب ن اداني بزرگشان رستاخيز و روز جزا را انکار مي نمايند. 
سپس حکمت جزا و زنده گرداندن مردگان را بيان نمود و فرمود: (لِيُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي يَخْتَلِفُونَ فِيهِ) تا مسايل کوچک و بزرگي را که در آن اختلاف مي ورزند براي آنان بيان کند و حقايق را روشن گرداند. (وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ كَفَرُواْ أَنَّهُمْ كَانُواْ كَاذِبِينَ ) و تا کافران در آن هنگام که اعمالشان را مي بينند که مايۀ حسرتشان شده است، و در آن هنگام که فرمان پروردگارت فرا مي رسد مي بينند معبوداني که به جاي خدا مي پرستيدند هيزم جهنم مي شند، و در آن هنگام که درهم پيچيده شدن خورشيد و ماه و از هم پاشيدگي ستارگان را مشاهده مي نمايند، کساني که ماه و خورشيد و ستارگان را مي پرستيدند در مي يابند که اينها بندگان مسخر هستند و در همۀ حالت ها به خداوند نيازمندند، (تا در اين اوقات) دريابند که دروغگو بوده اند. و اين کارها براي خدا سخت و مشکل نيست، زيرا خداوند وقتي بخاهد چيزي را انجام دهد به آن فرمان مي دهد که بشو، پس آن چيز مي شود و پديد مي آيد، بدون اينکه نياز به کشمکش باشد، و بدون اينکه آن چيز از انجام يافتن امتناع ورزد. بلکه طبق آنچه خداوند خواسته است انجام مي يابد.وَالَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي اللّهِ مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ و آنان که در راه خدا هجرت کردند پس از اينکه مورد ستم قرار گرفتند در اين دنيا جايگاه خوي به آنان مي هيم و پاداش آخرت بزرگتر است اگر بدانند. 
الَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ کساني که شکيبايي ورزيده، و بر پرهيزگارشان توکل مي کنند. 
خداوند از فضيلت مومناني که مورد آزمايش قرار گرفته اند خبر داده مي فرمايد: (وَالَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي اللّهِ ) و کساني که در راه خدا و براي طلب خشنودي وي هجرت کردند، (مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُواْ ) پس از آنکه مورد ظلم و ستم و شکنجۀ قومشان قرار گرفتند تا آنها را به کفر و شرکت باز گردانند، پس آنان وطن و دوستان خود را ترک نمودند و به خاطر فرمانبرداري از خدا، از ديار و دوستانشان جدا شدند، خداوند براي آنان دو پاداش در نظر گرفته است: يک پاداش را در دنيا به آنان مي دهد از قبيل روزي فراوان و زندگي مرفه. و آن را با چشمان خود مشاهده کردند، زيرا پس از اينکه هجرت نمودند بر دشمنان خود پيروز شدند و شهرها را فتح کردند و غنيمت هاي بزرگي را بدست آوردند و سرمآيه دار شدند و خداوند در دنيا به آنان خير و برکت فراواني داد. (وَلَأَجْرُ الآخِرَةِ أَكْبَرُ) و البته پاداش آخرت که خداوند توسط پيامبرش به آنان وعده داده است از پاداش دنيا بزرگتر است . همانطور که خداوند متعال فرموده است: (الذين آمنوا و هاجروا و جهدوا في سبيل الله بامولهم و انفسهم اعظم درجه عندالله واولئک هم الفائزون، يبشرهم ربهم برحمه منه و رضوان و جنت لهم فيها نعيم مقيم ، خلدين فيها ابدا ان الله عنده اجر عظيم) کساني که ايمان آوردند و هجرت نمودند و با مالها و جانهايشان در راه خدا جهاد کردند نزد خدا داراي مقام بزرگتر و برتري هستند و ايشان رستگارانند. پروردگارشان آنان را به رحمتي از جانب خويش و خشنودي و باغهايي مژده مي دهد که آنان را در اين باغها نعمت هاي پايداري است و براي هميشه در بهشت جاودانند، به راستي نزد خداوند پاداش بزرگي است. (لَوْ كَانُواْ يَعْلَمُونَ) يعني اگر آنها از پاداش واجري که پروردگار براي کسي که به او ايمان آورده و در راهش هجرت نموده است مهيا کرده، آگاهي يقين بخش داشته باشند، احدي از آن تخلف نمي ورزيد.
سپس خداوند صفت دوستانش را بيان نمود و فرمود (الَّذِينَ صَبَرُواْ) (دو ستان من) کساني هستند که بر اطاعت خدا و انجام دستورات او  شکيبايي ورزيده، و خويشتن را از نواهي الهي باز داشته و هنگام پيش آمدن مصيبت ها صبر کرده و در مسير اذيت و رنجهايي که در راه خدا برايشان پيش مي آيد بردباري کنند. (وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ ) و در مسير اجراي آنچه خداوند دوست دارد بر او توکل مي نمايند نه بر خودشان، زيرا با بردباري و توکل است که کارهايشان موفق مي شوند و حالاتشان سامان مي يابد. صبر و توکل رمز موفقيت همۀ کارهاست، و هرگاه آدمي خير و برکتي را از دست بدهد اين بدان خاطر است که در راستاي آنچه که از او خواسته شده است صبر پيشه نکرده و تلاش مبذول نداشته و بر خدا توکل ننموده است.وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالاً نُّوحِي إِلَيْهِمْ فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ پيش از تو جز مرداني را که به آنان وحي نموديم روانه نکرده ايم، پس از آگاهان بپرس اگر نمي دانيد. 
بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَلَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ آنان را با دلايل روشن و کتابهايي فرستاديم، و قرآن را بر تو نازل کرديم تا براي مردم چيزي را که براي آنان نفرستاده شده است روشن سازي، و تا آنان بينديشند. 
خداوند متعال به پيامبرش محمد عليه الصلاه و السلام مي فرمايد: (وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِكَ إِلاَّ رِجَالاً ) و پيش از تو جز مرداني را که به آنان وحي کرديم، نفرستاده ايم. يعني تو پيامبر تازه اي نيستي و ما پيش از تو فرشتگاني را به عنوان پيامبر نفرستاده ايم، بلکه پيامبران پيش از تو مرده بودند و زن نبوده اند. (نُّوحِي إِلَيْهِمْ ) شرايع و احکام را به آنان وحي نموديم، که قوانين و احکام الهي فضل و احسان خدا بر بندگان است. و پيامبران آنچه را بر آنان وحي مي شد تبليغ کردند بدون اينکه از طرف خودشان چيزي بگويند. (فَاسْأَلُواْ أَهْلَ الذِّكْرِ(  در اين زمينه از اهل کتابهاي پيشين بپرسيد، (إِن كُنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ ) اگر شما اخبار گذشتگان را نمي دانيد، و شک داريد که خدا مرداني را به عنوان پيامبر فرستاده است يا نه؟ پس در اين مورد از اهل علم بپرسيد، کساني که کتابها و آيات روشنگر الهي بر آنان نازل شده است و آن را شناخته و فهميده اند، و براي آنان ثابت شده است که خداوند جز مرداني از اهل آباديها که بر آنان وحي فرستاده مي شد روانه 