، هو الغفور الرحيم).اي بندگاني که بر اثر ارتکاب گناه به خود ستم کرده ايد! از رحمت خدا نااميد نشويد، همانا خدا تمامي گناهکاران را عفو مي کند، زيرا او بس آمرزندۀ مهربان است.
( وَإِنَّ رَبَّكَ لَشَدِيدُ الْعِقَابِ) پروردگارت سخت کيفر است. يعني کسي را که همواره بر گناه پافشاري نمايد و از توبه کردن و طلب آمرزش و پناه بردن به خداوند توانا و آمرزنده، سرباز زند سخت کيفر مي دهد . پس بندگان بايد از کيفر او پرهيز کنند زيرا عذاب خداوند دردناک و سخت است.وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْلآ أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِّن رَّبِّهِ إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ و کافران مي گويند: (چرا نشانه اي از سوي پروردگارت بر او فرستاده نشده است؟) . تو تنها بيم دهنده هستي و هر قومي راهنمايي دارد. 
کافران که معجزات و نشانه هايي را که خود تعيين مي کردند به محمد پيشنهاد نموده و مي گفتند: (لَوْلآ أُنزِلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِّن رَّبِّهِ) چرا نشانه اي از سوي پروردگارش بر او فرستاده نشده است؟ و اين سخن را عذري براي نپذيرفتن پيام پيامبر قرار مي دادند، حال آنکه پيامبر فقط بيم دهنده است و هيچ کاري در دست او نيست، بلکه خداوند است که معجزه و نشانه ها را فرو مي فرستد، و پيامبر را با نشانه ها و دلايلي تاييد مي نمايد که بر خردمندان پوشيده نيست، و کسي که در پي حق باشد با اين دلايل راه مي يابد و هدايت مي شود. ماما کافري که از روي ستمگري و ناداني نشانه ها يي را از خدا درخواست مي کند، اين عمل او دروغ و تهمت است، زيرا به هيچ نشانه اي ايمان نمي آورد، و هيچگاه فرمان نمي برد، چون دليل نياوردنش اين نيست که چيزي وجود ندارد که او را بر درستي ايمان راهنمايي کند، بلکه امتناع ورزيدن او از ايمان آوردن به خاطر پيروي از هواي نفس و اميال و خواسته هايش مي باشد. 
(وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ) و هر قومي راهنمايي دارد . يعني هر قومي دعوت دهنده اي از پيامبران و پيروانش دارد که آنها را به سوي هدايت فرام مي خواند، واين دعوتگران دلايلي همراه دارند که بر صحت دين و هدايتي که با آنهاست دلالت مي نمايد.اللّهُ يَعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُّ أُنثَى وَمَا تَغِيضُ الأَرْحَامُ وَمَا تَزْدَادُ وَكُلُّ شَيْءٍ عِندَهُ بِمِقْدَارٍ  خداوند مي داند که هر جاندار ماده چه چيزي را حمل مي کند و آنچه را که رحمها مي کاهند و مي افزايند، و هر چيزي در نزد او به اندازه است. 
عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ به پنهان و پيدا داناست و بزرگوار و والاست 
سَوَاء مِّنكُم مَّنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَمَن جَهَرَ بِهِ وَمَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَسَارِبٌ بِالنَّهَارِ کسي از شما که سخن را پنهان مي دارد و کسي که آن را آشکار مي سازد و آنکه در شب نهان است و کسي که در روز داخل مخفيگاه خويش است يکسان مي باشند. 
لَهُ مُعَقِّبَاتٌ مِّن بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ يَحْفَظُونَهُ مِنْ أَمْرِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ وَإِذَا أَرَادَ اللّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا فَلاَ مَرَدَّ لَهُ وَمَا لَهُم مِّن دُونِهِ مِن وَالٍ براي وي فرشتگاني است که پياپي از روبرو و پشت سر به فرمان خدا از او مراقبت مي نمايند، خداوند احول هيچ قومي را دگرگون نمي سازد مگر اينکه آنان احول خود را تغيير دهند و هنگامي که خدا بخواهد بلائي به قومي برساند هيچ کس نمي تواند آن را بر گرداند و آنان جز او هيچ کار سازي ندارند. 
خداوند متعال از دانش و آگاهي فراگير خويش و گستردگي آگاهي و اطلاع خود و احاطه اش بر هر چيزي خبر داده و مي فرمايد: (اللّهُ يَعْلَمُ مَا تَحْمِلُ كُلُّ أُنثَى)  خداوند مي داند که هر مادينه اي از انسان و غيره چه چيزي را حمل مي کند، (وَمَا تَغِيضُ الأَرْحَامُ) و آنچه را که رحمها مي کاهند، يعني آنچه که در آن ناقص مي شود به اين صورت که يا حمل از بين مي رود و يا دچار نقص مي گردد، (وَمَا تَزْدَادُ) و آنچه که رحم ها مي افزايند، و جنيني که در آن است بزرگ مي شود.( وَكُلُّ شَيْءٍ عِندَهُ بِمِقْدَارٍ) و هر چيزي در نزد او به اندازه است و از آن اندازه پس و پيش نمي شود، و از آن اندازه اضافه و کم نمي گردد، مگر به همان اندازه اي که حکمت و علم او اقتضا نمايد. پس خداوند (عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ) به پنهان و پيدا است و داراي ذات و اسماء و صفات بزرگي است، ذات و قدرت و مهر او والاتر و بالاتر از همۀ آفريده ها يش مي باشد. (سَوَاء مِّنكُم مَّنْ أَسَرَّ الْقَوْلَ وَمَن جَهَرَ بِهِ وَمَنْ هُوَ مُسْتَخْفٍ بِاللَّيْلِ وَسَارِبٌ بِالنَّهَارِ) براي علم و سمع و بصر وي يکسان است کسي از شما که سخن را پنهان دارد و کسي که آن را آشکار مي سازد و آنکه در شب نهان است و در مکانهاي پنهان مستقر است و کسي که در روز وارد مخفي گاه خود از قبيل خانه يا غار يا امثال آن شود، و هيچ چيز از ديد و علم و شنوايي خداوند پنهان نمي ماند. 
(لَهُ مُعَقِّبَاتٌ ) و پياپي از روبرو و پشت سر به فرمان خدا از او مراقبت مي نمايند، يعني جسم و روح او را از هر آسيبي محافظت مي نمايند و اعمال او را ثبت و ضبط مي کنند و آن فرشتگان همواره همراه انسان هستند. 
پس همانگونه که علم خداوند انسان را احاطه نموده است خداوند اين محافظات را بر بندگان قرار داده است به صورتي که حالات و کارهاي انسان پوشيده نمي ماند و هيچ  چيز از آن فراموش نمي شود. (إِنَّ اللّهَ لاَ يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ همانا خداوند نعمت و احسان و زندگي و راحتي هيچ قومي را تغيير نمي دهد، (حَتَّى يُغَيِّرُواْ مَا بِأَنْفُسِهِمْ) مگر اينکه آنان احول خود را تغيير بدهند، به اين صورت که از دايرۀ ايمان بيرون آمده و به کفر روي بياورند، و از طاعت به معصيت و يا از شکر گزاري نعمت هاي خدا به ناسپاسي و مغرور شدن بگرايند، پس آنگاه خداوند آن نعمت ها را از دستشان مي گيرد. 
و همچنين هرگاه بندگان حالت گناه ورزي را که بدان مبتلا هستند تغيير دهند و به اطاعت خدا روي بياورند، خداوند حالت ناگواري را که در آن به سر مي برند دگرگون مي سازد و شقاوت آنها را به نيکي و شادي و رحمت مبدل مي نمايد. 
(وَإِذَا أَرَادَ اللّهُ بِقَوْمٍ سُوءًا) و هنگامي که خدا بخواهد عذاب و سختي را به قومي برساند حتماً ارادۀ الهي در رابطه با آنها محقق مي شود، ( فَلاَ مَرَدَّ لَهُ) زيرا هيچ چيز و هيچ کس نمي تواند آن را بر گرداند ( وَمَا لَهُم مِّن دُونِهِ مِن وَالٍ) و جز او هيچ کار سازي ندارند که امر پسنديده و دوست داشتني را برايشان بياورند و امور ناگوار را از آنها دور نمايد. پس بايد از قرار گرفتن در دايرۀ آنچه که خدا نمي پسندد بپرهيزند تا مبادا عذابي بر آنها بيايد که از قوم گناهکار برگردانده نمي شود.هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنْشِىءُ السَّحَابَ الثِّقَالَ او کسي است که برق (آسمان) را به ش