 و شبهه اي در آن نيست. (وَمَا أَنتُمْ بِمُعْجِزِينَ) و نمي توانيد خدا را از اينکه شما را برانگيزد درمانده کنيد. پس همانطور که شما را ابتدا آفريد در حالي که چيزي نبوديد، همانطور باري ديگر شما را باز مي گرداند تا طبق اعمالتان سزا و جزا دهد. 
و چون قيامت فرا رسد در آن روز، (وَلَوْ أَنَّ لِكُلِّ نَفْسٍ ظَلَمَتْ ) اگر کسي که با کفر ورزيدن و انجام گناه بر خويشن ستم کرده است، (مَا فِي الأَرْضِ ) همۀ آنچه را که در زمين است از قبيل طلا و نقره و غيره را داشته باشد و آن را براي نجات خود از عذاب خدا بپردازد، (لاَفْتَدَتْ بِهِ ) و آن را بلا گردان خود دهد و فديۀ گناهانش کند، به او فايده اي نخواهد داد، زيرا سود و زيان و پاداش و عذابي مبني بر کارهاي شايسته و بد آدمي خواهد بود. (وَأَسَرُّواْ النَّدَامَةَ لَمَّا رَأَوُاْ الْعَذَابَ ) و چون عذاب را ببينند، کساني که ستم کرده اند آهسته و پنهاني اظهار ندامت مي کنند، و بر کارهايي که در گذشته کرده اند پشيمان مي شوند. اما ديگر کار از کار گذشته است، (وَقُضِيَ بَيْنَهُم بِالْقِسْطِ ) و به دادگري کامل و به دور از هر نوع ستم و ظلمي در ميان آنان داوري مي شود. 
(أَلا إِنَّ لِلّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضِ ) آگاه باشيد که آنچه که در آسمانها و زمين است از آن خداست. و طبق حکم ديني و قدري خود در آن حکم مي نمايد، و در ميان آنها به فرمان جزايي اش حکم خواهد کرد. بنابراين (أَلاَ إِنَّ وَعْدَ اللّهِ حَقٌّ وَلَـكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لاَ يَعْلَمُونَ(آگاه باشيد که وعدۀ خداوند حق است ولي بيشتر آنان نمي دانند. پس خود را براي لقاي خدا آماده نمي کنند بلکه حتي به آن ايمان نمي آورند در حالي که دلايل قطعي و حجت هاي عقلي و نقلي بر صحت آن دلالت مي نمايد. (هُوَ يُحْيِي وَيُمِيتُ ) زنده گرداندن و ميراندن و انواع تدابير در اختيار اوست و در آن شريکي ندارد. (وَإِلَيْهِ تُرْجَعُونَ) و در روز قيامت به سوي او برگردانده مي شويد، و شما را طبق اعمالتان جزا و سزا مي دهد؛ اگر اعمالتان خوب باشد پاداش خوب به شما مي دهد و اگر اعمالتان بد باشد سزاي بد به شما مي دهد.يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ وَشِفَاء لِّمَا فِي الصُّدُورِ وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ  اي مردم! از سوي پروردگارتان اندرزي، و در مان چيزهايي که در سينه هاست براي شما آمده است، و هدايت و رحمتي است براي مومنان. 
قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ وَبِرَحْمَتِهِ فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُواْ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ بگو: « به فضل و رحمت خداست که (مسلمانان) بايد شادمان شوند. و اين از آنچه فراهم مي آورند بهتر است» 
خداوند متعال با بيان صفت هاي خوب اين کتاب بزرگوار ، مردم را به روي آوردن به آن تشويق مي کند. پس فرمود (يَا أَيُّهَا النَّاسُ قَدْ جَاءتْكُم مَّوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ ) اي مردم، از سوي پروردگارتان اندرزي، براي شما آمده است که شما را پند داده و از کارهايي که باعث ناخشنودي خدا و گرفتار شدن به عذابش مي گردد بيم مي دهد، و با بيان آثار و مفاسد آن شما را از آن بر حذر مي دارد. (وَشِفَاء لِّمَا فِي الصُّدُورِ) و درماني است براي آنچه که در سينه هاست. اين قرآن براي بيماريهاي حاصل از شهوات که در سينه هاست و آدمي را از فرمان بردن از شريعت باز مي دارد، نيز براي بيماريهاي حاصل از شبهات که علم يقيني را دچار نقص و کمبود مي کنند، درمان است. چون در قرآن پندها و تشويق و ترساندن و وعده و وعيدهايي است که باعث روي آوردن بنده و ترساندن او مي گردد. و چون علاقه به انجام کارهاي خوب، و ترس بر اساس تکرار معاني و مفاهيم قرآني در وي رشد نمايد، از اين کار واجب مي آيد که خواستۀ خدا را بر خواستۀ نفس مقدم بداردف نيز اين امر موجب مي شود تا آنچه را که خدا مي پسندد از شهوت نفس براي او دوست داشتني تر شود. 
و همچنين دلايل و حجت هايي که در قرآن است و خداوند آن را به شيوه هاي مختلف و به بهترين صورت بيان کرده است هر شک و شبهه اي که به «ساحت» حق وارد شود از بين مي برد و قلب را به بالاترين درجات يقين مي رساند و چون قلب از بيماري رهايي يابد و لباس تندرستي به تن کند همۀ اعضا از آن پيروي مي کنند، زيرا اعضا با سلامت قلب تندرستي به دست مي آورند، و با فاسد شدن آن فاسد مي گردند. (وَهُدًى وَرَحْمَةٌ لِّلْمُؤْمِنِينَ ) و هدايت و رحمتي است براي مومنان. پس هدايت شناخت حق و عمل کردن به آن است. و رحمت عبارت است از خير و احسان و پاداش دنيا و قيامت که نصيب کسي مي شود که به هدايت قرآن رهنمون شده باشد. پس هدايت بزرگترين وسيله، و رحمت بهترين و برترين اهداف است. اما به وسيلۀ اين قرآن جز مومن هدايت نمي شود، و اين قرآن فقط براي مومنان مآيه رحمت است. 
و چون هدايت به دست آيد و رحمت پديد آمده از هدايت نازل شود، سعادت و رستگاري و سود و موفقيت و شادي و سرور به دست خواهد آمد. بنابراين خداوند متعال دستور داده است تا به آن خوشحال شوند. پس فرمود: (قُلْ بِفَضْلِ اللّهِ)بگو:  به فضل خدا که قرآن است و بزرگترين نعمت و احسان و فضلي است که به بندگانش ارزاني نموده است. (وَبِرَحْمَتِهِ) و به رحمت او که دين و ايمان و عبادت خدا و دوست داشتن او و شناخت اوست. (فَبِذَلِكَ فَلْيَفْرَحُواْ هُوَ خَيْرٌ مِّمَّا يَجْمَعُونَ ) به همين بايد شادمان شوند، و اين از هر آنچه فراهم مي آورند اعم از کالاهاي دنيا و لذت هاي آن بهتر است. 
پس نعمت دين که سعادت هر دو جهان را به همراه دارد با تمام آنچه که در دنيا هست و از بين مي رود قابل مقايسه نيست. دين کجا و دنيا کجا! 
و خداوند دستور داده است به هنگام برخورداري از فضل و رحمتش شاد شويم، چون اين مر باعث شاداب گشتن و با نشاط شدن نفس مي گردد، و سبب مي شود تا انسان شکر خدا را به جاي بياورد و نيرو بگيرد و به علم و ايمان علاقه مند شود و به آنها بيافزايد. و اين امر پسنديده اي است، به خلاف شاد شدن به شهوت هاي دنيا و لذتهايش، يا شاد شدن به خاطر باطل، زيرا اين امر مذموم است. خداوند متعال در مورد قوم قارون بيان فرموده است که به وي گفتند: (لا تفرح ان الله لا يحب الفرحين) شاد مباش! همانا خداوند شادمانان را دوست نمي دارد. 
همانطور که خداوند متعال در مورد کساني که به باطلي که نزدشان بود خوشحال شده بودند، با آنچه پيامبران آورده بودند متناقض بود، فرموده است: (فلما جاء تهم رسلهم بالبينت فرحوا بما عندهم من العلم) و هنگامي که پيامبرانشان با دلايل روشن نزد آنان آمدند به دانشي که نزدشان بود شاد شدند.وَإِذْ يَرْفَعُ إِبْرَاهِيمُ الْقَوَاعِدَ مِنَ الْبَيْتِ وَإِسْمَاعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنتَ السَّمِيعُ الْعَلِيم ، و به یاد آور هنگامی را که ابراهیم و  اسماعیل پایه های خانه کعبه را بالا بردند و گفتند: پروردگارا! از ما بپذیر، همانا تو شنوا و دانایی.
رَبَّنَا وَاجْعَلْنَا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَمِن ذُرِّيَّتِنَا أُمَّةً مّ