َّبَ بِآيَاتِهِ» يا آيات واضح و روشن کننده حق، و هدايت کننده به راه راست را تکذيب کند، پس ايشان گرچه از دنيا بهره مند شوند و بهره اي که برايشان در « لوح المحفوظ» نوشته شده است بدانان برسد، اما سودي به آنها نمي رساند، چرا که مدت اندکي بهره مند شده، سپس مدتي طولاني عذاب داده مي شوند.
« حَتَّى إِذَا جَاءتْهُمْ رُسُلُنَا يَتَوَفَّوْنَهُمْ» تا اينکه فرشتگاني که موظف به گرفتن جان و قبض ارواحشان مي باشند، پيش آنها مي آيند، « قَالُوا» فرشتگان در اين حالت از روي سرزنش به آنها مي گويند:« أَيْنَ مَا كُنتُمْ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللّهِ» کجا هستند بت هايي که به فرياد مي خوانديد؟ اکنون وقت نياز است، اگر آنها مي توانند به شما فايده اي برسانند يا ضرري را دور کنند، دست به کار شوند.
« قَالُواْ ضَلُّواْ عَنَّا» مي گويند: از ما ناپديد شدند، و از بين رفتند و مضمحل گشتند و نمي توانند چيزي از عذاب خدا را از ما دور  کنند، « وَشَهِدُواْ عَلَى أَنفُسِهِمْ أَنَّهُمْ كَانُواْ كَافِرِينَ» و بر خود گواهي مي دهند که آنها کافر بوده اند، و سزاوار عذاب خوار کننده وهميشگي هستند.قَالَ ادْخُلُواْ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم مِّن الْجِنِّ وَالإِنسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَّعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لأُولاَهُمْ رَبَّنَا هَـؤُلاء أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَـكِن لاَّ تَعْلَمُونَ ؛ گويد : به  ميان  امتهايي  که  پيش  از شما بوده  اند ، از جن  و انس  ، در  آتش ، داخل  شويد  هر امتي  که  به  آتش  داخل  شود امت  همکيش  خود را لعنت   کند  تا چون  همگي  در آنجا گرد آيند ، گروههايي  که  پيرو بوده  اند در  باره  گروههايي  که  پيشوا بوده  اند گويند : پروردگارا ، اينان  ما را گمراه   کردند، دو چندان  در آتش  عذابشان  کن   گويد : عذاب  همه  دو چندان  است   ولي  شمانمي  دانيد.
وَقَالَتْ أُولاَهُمْ لأُخْرَاهُمْ فَمَا كَانَ لَكُمْ عَلَيْنَا مِن فَضْلٍ فَذُوقُواْ الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْسِبُونَ؛ پيشوايان  به  پيروان  گويند : شما را بر ما هيچ  برتري  نيست  ، اينک  به ، کيفر کارهايي  که  کرده  بوديد عذاب  را بچشيد.
فرشتگان به آنها مي گويند:« ادْخُلُواْ فِي أُمَمٍ» در زمره گروههايي وارد شويد، « قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم مِّن الْجِنِّ وَالإِنسِ» گروههايي از جن و انس که پيش از شما بوده اند و بر کفر و استکباري که شما بر آن  قرار داريد، قرار داشتند. پس همه سزاوار رسوايي و نابودي و هلاکت و ماندگاري در جهنم شدند. هر وقت که گروهي از آدمهاي سرکش وارد جهنم مي شود، « لَّعَنَتْ أُخْتَهَا» هم جنس و هم کيش خود را نفرين مي کند. همان طور که خداوند متعال فرموده است: « ثُمَّ يومَ القِيمةِ يکفُرُ بَعضُکُم بِبَعضِ وَيلعَنُ بَعضُکُم بَعضَاَ » و روز قيامت برخي از شما به برخي ديگر  کفر مي ورزد و برخي از شما برخي ديگر را نفرين مي کند.
« حَتَّى إِذَا ادَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعًا» تا اينکه تمام اهل آتش اعم از اولين و آخرين، رهبران و روسا و مقلدين و پيروان همه در آتش جهنم گرد مي آيند، « قَالَتْ أُخْرَاهُمْ» پسينيان و پيروان « لأُولاَهُمْ» به روساي خود مي گويند، و پيش خدا شکايت مي کنند که اين روسا ما را گمراه ساخته اند، « رَبَّنَا هَـؤُلاء أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ» پروردگارا! اينان ما را گمراه کردند، پس به ايشان عذابي دو چندان از آتش بده. يعني عذاب آنان را چندين برابر کن، چون آنها ما را گمراه ساختند و کارهاي پليد و زشت را برايمان آراستند.« قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ» خداوند مي فرمايد: عذاب هريک از شما چندين برابر است، و هريک از شما بهره اي از عذاب داريد « وَلَـكِن لاَّ تَعْلَمُونَ» ولي نمي دانيد.
« وَقَالَتْ أُولاَهُمْ لأُخْرَاهُمْ» و سران و روسا به پيروانشان گفتند: « فَمَا كَانَ لَكُمْ عَلَيْنَا مِن فَضْلٍ» شما هيچ گونه برتري بر ما نداريد. يعني همه ما در گمراهي و فراهم کردن اسباب عذاب مشترک هستيم، پس شما چه فضيلتي بر ما داريد؟ « فَذُوقُواْ الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْسِبُونَ» پس بچشيد عذاب را به سبب آنچه خود مي کرديد. اما مشخص است که عذاب سران و پيشوايان گمراه کننده سخت تر و زشت تر از عذاب پيروان است همان طور که نعمت هاي پيشوايان هدايت و روساي آن از پاداش پيروان بزرگتر است.  خداوند متعال فرموده است:« الَّذينَ کَفَرُوا وَصَدُّوا عَن سَبِيلِ اللهِ زِدنَهُم عَذَابَا فَوقَ العَذَابِ بِمَا کَانُوا يفسِدُونَ » کساني که کفر ورزيدند و مردم را از راه خدا بازداشتند، به سبب آنچه که مي کردند بر عذابشان افزوديم. پس اين آيات و امثال آن دلالت مي نمايند ساير کساني که  آيات خدا را تکذيب مي کنند، براي هميشه در  عذاب مي مانند، و در اصل عذاب آن مشترک اند گرچه برحسب اعمالشان و برحسب عناد و مخالفت و ستم و افترايشان در مقدار عذاب با يکديگر تفاوت دارند. و دوستي و مودّتي که در دنيا ميان آنها برقرار بود در روز قيامت به دشمني و نفرين مبدّل مي شود.إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُواْ عَنْهَا لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاء وَلاَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ ؛ درهاي  آسمان  بر روي  کساني  که  آيات  ما را تکذيب  کرده  اند و از آنها  سربر تافته  اند ، گشوده  نخواهد شد تا آنگاه  که  شتر از سوراخ  سوزن  بگذرد  ومجرمان  را اينچنين  کيفر مي  دهيم.
لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِن فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ؛ بستري  از آتش  جهنم  در زير و پوششي  از آتش  جهنم  بر روي  دارند  و  ستمکاران  را اينچنين  کيفر مي  دهيم.
خداوند متعال از عذاب کسي خبر مي دهد که آيات او را تکذيب مي کند و به آن ايمان نمي آورد و با اينکه آيات او آياتي روشن اند اما خود را از پذيرفتن آن بالاتر مي داند و تسليم احکام آن نشده، بلکه آنها را تکذيب کرده و روي مي گرداند. و خبر مي دهد که ايشان از هر خير و برکتي نااميداند، و چون بميرند درهاي آسمان بر ارواحشان گشوده نمي شود. هرچند ارواحشان بالا مي روند و مي خواهند به سوي خدا عروج کنند، و اجازه مي خواهند، اما به ارواح آنان اجازه بالا آمدن داده نمي شود.
همانطور که ارواحشان در دنيا به سوي  ايمان آوردن به خدا و شناخت و محبت او بالا نرفته و عروج نکردند، پس به همان صورت بعد از مرگ نيز بالا نمي روند، زيرا جزا از نوع و جنس عمل داده مي شود. و مفهوم آيه اين است که براي  ارواح مومنان که از دستور خدا فرمان مي برند و آيات او را تصديق مي کنند درهاي آسمان گشوده مي شود تا به سوي خدا عروج کنند و به جاي در عالم اعلي برسند که خدا خواسته است و با نزديک شدن به پروردگارشان 