ِهْ» کساني اند که خداوند آنان را هدايت کرده  است، پس به هدايت ايشان اقتدا کن. پس اي پيامبر بزرگوار! به دنبال اين پيامبران برگزيده حرکت و از آئين آنان پيروي کن. و پيامبر (ص) از اين دستور اطاعت نمود، و به هدايت پيامبران پيش از خود راه يافت و هر کمالي را که در آنان بود در خود جمع کرد، پس برتري و ويژگي هايي در وي جمع شد که از همه جهانيان بالاتر رفت، و سردار پيامبران و پيشواي پرهيزگاران گرديد. 
درود و رحمت بي کران خدا بر او و همه ي پيامبران باد. و از اين رهگذر برخي از اصحاب استدلال کرده اند که پيامبر (ص) از همه پيامبران برتر است.
«قُل» به کساني که از دعوت تو روي گردانده اند، بگو:« لاَّ أَسْأَلُكُمْ عَلَيْهِ أَجْرًا» به خاطر دعوتم از شما مزد و پاداشي نمي طلبم که آن را به عنوان پاداش به من بدهيد، زيرا اين کار سبب امتناع شما مي شود، بلکه مزد من بر خدا است. « إِنْ هُوَ إِلاَّ ذِكْرَى لِلْعَالَمِينَ» نيست اين قرآن جز پندي  براي جهانيان ، تا آنچه را که به آنان فايده مي دهد از آن ياد گيرند، و آن را انجام دهند، و آنچه را که به زيان آنها است از آن ياد بگيرند، و آن را ترک کنند، و بوسيله آن پروردگارشان را با اسما و صفاتش بشناسند. و اخلاق خوب و پسنديده و راههايي که انسان را بدان مي رساند، بشناسند و اخلاق زشت و راههايي را که به آن مي انجامد ياد گيرند و از آن دوري جويند. پس چون قرآن براي جهانيان پند است، بزرگترين نعمتي است که خداوند با آن بر جهانيان انعام نموده اند. پس جهانيان بايد آن را بپذيرند، و سپاس خدا را به خاطر آن به جاي آورند.وَمَا قَدَرُواْ اللّهَ حَقَّ قَدْرِهِ إِذْ قَالُواْ مَا أَنزَلَ اللّهُ عَلَى بَشَرٍ مِّن شَيْءٍ قُلْ مَنْ أَنزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاء بِهِ مُوسَى نُورًا وَهُدًى لِّلنَّاسِ تَجْعَلُونَهُ قَرَاطِيسَ تُبْدُونَهَا وَتُخْفُونَ كَثِيرًا وَعُلِّمْتُم مَّا لَمْ تَعْلَمُواْ أَنتُمْ وَلاَ آبَاؤُكُمْ قُلِ اللّهُ ثُمَّ ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ ؛ وقتي  که  مي  گويند که  خدا بر هيچ  انساني  چيزي  نازل  نکرده  است  ، خدا را، آنچنان  که  در خور اوست  نشناخته  اند  بگو : کتابي  را که  موسي  براي   روشنايي  و هدايت  مردم  آورد ، چه  کسي  بر او نازل  کرده  بود ? آن  را بر  کاغذها نوشتيد ، پاره  اي  از آن  را آشکار مي  سازيد ولي  بيشترين  را پنهان   مي  داريد به  شما چيزها آموختند که  از اين  پيش  نه  شما مي  دانستيد و نه   پدرانتان  مي  دانستند بگو : آن  الله  است   آنگاه  رهايشان  ساز تا  همچنان  به  انکارخويش  دلخوش  باشند.
در اين آيه خداوند کساني از يهوديان و مشرکان را که رسالت را نفي کرده و ادعا مي کردند خداوند بر هيچ انساني چيزي فرو نفرستاده است، تقبيح نموده و مورد سرزنش قرار مي دهد. پس هرکس اين سخن را گفته است به گونه لازم قدر و شان خدا را نشناخته و عظمت وي را آنگونه که شايسته است درک نکرده است.
چون اين امر به منزله طعنه زدن و عيب گرفتن از حکمت اوست، و چنين فردي ادعا مي کند که خداوند بندگانش را بيهوده رها کرده، و به آنها امر نمي کند، و آنان را نهي نمي نمايد. اين عملِ آنان در واقع انکارِ بزرگترين نعمتي است که خداوند به بندگان ارزاني داشته است، و آن رسالت و پيامي است که بندگان براي رسيدن به سعادت و کرامت و رستگاري، راهي جز آن ندارند، پس چه طعنه اي بزرگتر از اين است؟!
«قُل» به آنان بگو و ايشان را با حقيقتي که به آن اقرار مي نمايند وادار ساز که به فساد گفتار خود اقرار کنند ، بگو:« مَنْ أَنزَلَ الْكِتَابَ الَّذِي جَاء بِهِ مُوسَى» چه کسي کتابي را نازل کرده که موسي آورده است، و آن تورات بزرگ است؟ « نُورَا» که در تاريکي هاي جهالت نور است، « وَهُدًى لِّلنَّاسِ» و هدايتي است در گمراهي، و مردم را در علم و عمل به راه راست هدايت مي نمايد. و آن کتابي است که ياد و خاطره اش دلها را پر کرده است. تا جايي که آن را روي صفحه هاي کاغذ مي نوشتند، و آنگونه که مي خواستند در آن تصرف و دستکاري مي کردند.
پس آنچه با خواست هايشان مخالف بود پنهان مي داشتند، و آنچه پنهان مي کردند خيلي زياد بود. « وَعُلِّمْتُم» و به سبب اين کتاب بزرگوار علومي به شما آموخته شده است. « مَّا لَمْ تَعْلَمُواْ أَنتُمْ وَلاَ آبَاؤُكُمْ» که نه شما و نه پدرانتان آن را نمي دانستيد. پس وقتي که از آنان بپرسي:« کتابي را که داراي اين ويژگي است چه کسي فرو فرستاده است»؟ اين پرسش را پاسخ بده، و « قُلِ اللّهُ» بگو: خدا، که آن را نازل کرده است . پس آنگاه حق به روشني خورشيد روشن مي گردد، و حجت بر آنان اقامه مي شود، «ثُمَّ» و هرگاه آنان را اينگونه ملزم ساختي « ذَرْهُمْ فِي خَوْضِهِمْ يَلْعَبُونَ» آنها را بگذار تا در باطلشان  فرو روند، و به بازي سرگرم شوند. آنها را بگذار تا در باطل خود فرو روند، و به چيزهايي بي فايده سرگرم و مشغول شوند، تا آن روزي را که وعده داده شده اند ملاقات  کنند.وَهَـذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَهُمْ عَلَى صَلاَتِهِمْ يُحَافِظُونَ ؛ اين  است  کتابي  مبارک  که  نازل  کرده  ايم  ، تصديق  کننده  چيزي  است  که   پيش ، از آن  نازل  شده  است   تا با آن  مردم  ام  القري  و مردم  اطرافش  را  بيم  دهي  کساني  که  به  روز قيامت  ايمان  دارند به  آن  نيز ايمان  دارند  اينان  مراقب  نمازهاي  خويشند.
«وَهَذَا» و اين قرآن به « أَنزَلْنَاهُ» آن را به سوي تو نازل کرده ايم « مُبَارَكٌ» داراي خير و برکت فراوان است، خير و برکت آن زياد و گسترده است. « مُّصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ» و با کتابهاي گذشته موافق است و بر راستي آنها گواه مي باشد. « وَلِتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا» و نيز آن را فرو فرستاده ايم تا اهل مکه و کساني را که در اطراف مکه و شهرهاي شبه جزيره و ساير شهرهاي دنيا زندگي مي ک نند از عقوبت و کيفر خدا بترساني و آنان را از آنچه که موجب  عقوبت و کيفر خدا مي شود برحذر داري.
« وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ» و کساني که به روز آخرت ايمان دارند به اين قرآن ايمان مي آورند، چون وقتي که ترس در دل جاي گيرد جوارح و اعضا نيز تسليم خداوند مي شوند. « وَهُمْ عَلَى صَلاَتِهِمْ يُحَافِظُونَ» و آنان بر نماز خود مداومت مي کنند و ارکان و حدود و شروط و آداب و مکمّلات آن را حفظ مي نمايند . خداوند همه ما را از زمره آنان بگرداند!وَلَقَدْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَقَفَّيْنَا مِن بَعْدِهِ بِالرُّسُلِ وَآتَيْنَا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنَاتِ وَأَيَّدْنَاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ أَفَكُلَّمَا جَاءكُمْ رَسُولٌ بِمَا لاَ تَهْوَى أَنفُسُكُمُ اسْتَكْبَرْتُمْ فَفَرِيقاً كَذَّبْتُمْ وَفَرِيقاً تَقْتُلُونَ، و به موسی کتاب دادیم و در پی او پیامبرانی ر