 جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا ؛ و از اين  پيش  ، در اين  کتاب  بر شما نازل  کرده  ايم  که  چون  شنيديد  کساني  آيات  خدا را انکار مي  کنند و آن  را به  ريشخند مي  گيرند با آنان   منشينيد تا آنگاه  که  به  سخني  ديگر پردازند  و گر نه  شما نيز همانند آنها  خواهيد بود  و خدا همه  منافقان  و کافران  را در جهنم  گرد مي  آورد.
الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللّهِ قَالُواْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ وَإِن كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ قَالُواْ أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ وَنَمْنَعْكُم مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً ؛ کساني  که  همواره  مواظب  شما هستند  پس  اگر از جانب  خدا فتحي   نصيبتان ، شود ، مي  گويند : مگر ما همراه  شما نبوديم  ? و اگر پيروزي  نصيب   کافران  شود ، مي  گويند : آيا نه  چنان  بود که  بر شما غلبه  يافته  بوديم  و  مؤمنان  را از آسيب  رساندن  به  شما باز داشتيم  ? در روز قيامت  خدا ميان   شما حکم  مي کند و او هرگز براي  کافران  به  زيان  مسلمانان  راهي  نگشوده  است.
خداوند در آنچه که بر شما نازل فرموده است، حکم شرعي حضور در مجالس کفر و گناه را برايتان بيان کرده است.
« أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللّهِ يُكَفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا» که هرگاه شنيديد به آيات خدا کفر ورزيده، و به آن توهين مي شود. زيرا بر هر مکلفي واجب است که به آيات خدا ايمان بياوريد، و آن را تعظيم نموده و مورد تکريم قرار دهد. و هدف نهايي از نازل شدن آيات خدا همين است، و اين چيزي است که خداوند بندگان را به خاطر آن آفريده است.
پس ضد ايماان به آيات خدا، کفر ورزيدن به آن است، و ضد تعظيم، مسخره کردن و توهين و تحقير است، و مجادله کافران و منافقان براي باطل کردن آيات خدا و ياري کردن کفرشان از اين مقوله است، همچنين همه بدعت گذاران در ليست  کساني قرار مي گيرند که آيات خدا را به تمسخر گرفته و به آن  اهانت مي کنند، و استدلال آنها بر عقيده باطلشان به مثابه توهين به آيات خداست،زيرا آيات خدا جز بر حق دلالت نمي کند، و سراسر صداقت و راستي است. و حاضر شدن در مجالس گناه و فسا د که در آن به اوامر و نواهي خدا توهين مي شود و حدود و مرزهايي که خدا براي بندگانش تعيين کرده است شکسته مي شود، در اين باب جاي مي گيرد.
و تا زماني از نشستن با آنها نهي شده است که از توهين و تمسخر به آيات خدا باز آيند، « حَتَّى يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ» و به سخني غير از کفر ورزيدن به آيات خدا و توهين به آنها بپردازند.
« إِنَّكُمْ إِذًا مِّثْلُهُمْ» اگر با آنها در چنين مجالسي بنشينيد، شما هم مثل آنها هستيد، زيرا به کفر و توهين آنها راضي شده ايد، و کسي که به انجام گناه راضي باشد مانند کسي است که گناه را انجام داده است. خلاصه مطلب اين است که هرکس در مجلسي حاضر شود که در آن معصيت و نافرماني خدا انجام مي گيرد، اگر توانايي داشته باشد بايد اعتراض کند، و در صورت عدم توانايي بايد آنجا را ترک نمايد.
« إِنَّ اللّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا» همانا خداوند همگي منافقان و کافران را در جهنم گرد مي آورد،  همانطور که همه بر کفر گرد آمده بودند و با هم دوستي مي کردند. و دوستي منافقان با مومنان که يک دوستي ظاهري بود، به آنها سودي نمي دهد، همان طور که خداوند متعال فرموده است:« يومَ يقُولُ المُنَفِقُونَ  وَالمُنَفِقَتُ لِلَّذِينَ ءَامَنُوا انظُروُنَا نَقتَبس مِن نُّورِکُم» روزي که زنان و مردان منافق به مومنان مي گويند: به ما بنگريد تا از نورتان اندکي برگيريم.»
سپس دوستي منافقان با کافران، و دشمني آنان را با مومنان بيان نمود و فرمود:« الَّذِينَ يَتَرَبَّصُونَ بِكُمْ» همانا که منتظرند تا به شما خير يا شري نايل آييد، و آنها برحسب نفاقشان براي هر حالتي جوابي آماده کرده اند.
« فَإِن كَانَ لَكُمْ فَتْحٌ مِّنَ اللّهِ قَالُواْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ» پس اگر از جانب خدا پيروزي نصيب شما گردد، مي گويند: مگر ما با شما نبوديم؟ پس آنها اظهار مي کنند که در ظاهر و باطن با مومنان هستند تا از عيب جويي و سرزنش و طعنه در امان بمانند، و در تقسيم غنايم با مومنان شريک شوند و از طريق مومنان پيروزي و موفقيت را به دست آورند.
« وَإِن كَانَ لِلْكَافِرِينَ نَصِيبٌ» و اگر کافران بهره اي داشته باشند. نفرمود: اگر پيروز شوند، زيرا  کافران به چنين پيروزيي دست نمي يابند که سرآغازي براي پيروزي هميشگي آنان باشد. بلکه تنها چيزي که عايد آنان مي شود بهره اي ناپايدار است، و اين براساس حکمتي از جانب پروردگار مي باشد. پس وقتي که کافران بهره اي ببرند، « قَالُواْ أَلَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ» به آنها مي گويند: مگر ما نبوديم که مي توانستيم بر شما چيره شويم؟ « َنَمْنَعْكُم مِّنَ الْمُؤْمِنِينَ» مگر  ما نبوديم که شما را در برابر مومنان حمايت مي کرديم؟ يعني آنان نزد کافران چنان وانمود مي کردند که : از ضربه زدن به شما  امتناع ورزيديم در حالي که  توانايي انجام آن کار را داشتيم. و شما را در مقابل مومنان حمايت نموديم به گونه اي که در مسير نابودي آنان گام برداشتيم و آنها را نسبت به جنگ با شما بي علاقه و رغبت گردانديم و دشمنان را عليه آنان ياري نموديم و..
«فَاللّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ » پس خداوند روز قيامت در ميان شما داوري کرده و به مومناني که در ظاهر و باطن مومن بوده اند بهشت عطا مي کند، و مردان و زنان مستحق و مشرک را عذاب مي دهد.
« وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلاً » و هرگز خداوند کافران را بر مومنان مسلط و چيره نمي گرداند ، بلکه  همواره گروهي از مومنان که بر حق مي با شند پيروز هستند، و هرکس با آنها مخالفت ورزد و درصدد خوار کردنشان برآيد زياني به آنان نمي رساند.
و خداوند همواره اسباب پيروزي را براي مومنان فراهم مي کند و سلطه کافران را بر آنها نمي پذيرد، و اين امري عيان و مشهود است. حتي برخي از مسلمين که گروههاي کافر بر آنها فرمانروايي مي کنند، حقوقشان محترم شمرده شده و به دينشان تعرض نمي کنند، و مسلمين نزد آنها حقير و خوار نيستند، بلکه از احترام و عزّت  کامل برخوردارند. پس خداوند را در ظاهر و  باطن و اول و آخر سپاس مي گوئيم.إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُواْ إِلَى الصَّلاَةِ قَامُواْ كُسَالَى يُرَآؤُونَ النَّاسَ وَلاَ يَذْكُرُونَ اللّهَ إِلاَّ قَلِيلاً ؛ منافقان  خدا را فريب  مي  دهند ، و حال  آنکه  خدا آنها را فريب  مي  دهد و، چون  به  نماز برخيزند با اکراه  و کاهلي  برخيزند و براي  خودنمايي  نماز  کنند و در نماز جز اندکي  خداي  را ياد نکنند.
مُّذَبْذَبِينَ بَي