مان و خيرخواهترين آنها و در برابر آيات روشن الهي به روي گرداني و تكذيب روي آوردند.پس فراتر از اين تكبر و گردنكشي چيست؟! بنابراين اعمال آنها باطل شد و از بين رفت و به شدت زيانمند شدند. يَوْمَ يَرَوْنَ الْمَلَائِكَةَ لَا بُشْرَى يَوْمَئِذٍ لِّلْمُجْرِمِينَ روزي كه فرشتگان را ميبينند و آن روز گناهكاران هيچ مژدهاي ندارند. زيرا آنان زماني فرشتگان را ميبينند كه عذاب را بر آنها فرود آوردند. پس اولين مرحلة ديدن فرشتگان به هنگام مرگ است، وقتي فرشتگان پيش آنها ميآيند: و لو تري اذا الظلمون في غمرت الموت و الملئكه با سطوا ايديهم اخرجوا انفسكم اليوم تجزون عذاب الهون بما كنت تقولون علي الله غير الحق و كنتم عنء ايته تستكبرون اي كاش ستمگران را در گردابهاي مرگ ميديدي كه فرشتگان دستهايشان را [به سوي آنان] گشوده و [فرياد بر ميآورند:] «جانهايتان را بيرون آوريد؛ امروز به [سزاي] آنچه به ناحق بر خدا دروغ ميبستيد و در برابر آيات او تكبر ميكرديد، به عذاب خوار كننده كيفر مييابد». 
سپس در قبر فرشتگان را ميبينيد وقتي كه نكير و منكر به سراغ آنها ميآيند و از آنان دربارة پروردگار و پيامبرش و دينشان ميپرسند، و پاسخي ندارند كه بتواند آنان را نجات بدهد. و فرشتگان آنان را عذاب ميدهند و نسبت به آنها هيچ مهرباني نشان نميدهند و نسبت به آنها هيچ مهرباني نشان نميدهند. سپس روز قيامت فرشتگان را ميبينند، وقتي كه آنها را به سوي جهنم ميبرند، سپس آنان را به نگهبانان جهنم تحويل ميدهند، نگهباناني كه مسئول عذاب دادنشان هستند، و به شكنجه و عذابشان ميپردازند. پس اين چيزي است كه آنها پيشنهاد كرده و خواستهاند. و اگر به گناه و جنايت خود ادامه دهند حتماً آن را خواهند ديد، و آن وقت از فرشتگان ميگريزند، اما راه گريزي ندارند.
وَيَقُولُونَ حِجْرًا مَّحْجُورًا و فرشتگان به آنها ميگويند: «شما بهره و نصيبي جز محروميت [از رحمت خدا] نداريد».
يمعشر الجن و الانس ان استطعتم ان تنقدوا من اقطار السموات و الارض فانفذوا لا تنقذون الا بسلطن اي گروه جن و انس! اگر ميتوانيد، از كنارههاي آسمانها و زمين بگذريد! [اما بدانيد كه] جز با نيرويي [شگرف] نميتوانيد [از آنها] بگذريد.
وَقَدِمْنَا إِلَى مَا عَمِلُوا مِنْ عَمَلٍ و ما به سراغ تمام كارهايي ميرويم كه آنها انجام داده، و اميدوار بودند باعث خير و خوشي آنها ميشود و با انجام آن خسته شدند، فَجَعَلْنَاهُ هَبَاء مَّنثُورًا سپس آنرا چون غبار بر باد رفته ميگردانيم. يعني آن را باطل ميكنيم و آن را از دست ميدهند و از پاداش آن محروم ميشوند، و بر آن مجازات ميگردند، چون آنها اين اعمال را انجام ميدادند بدون اينكه ايمان داشته باشند. و اين كارها به وسيلة افرادي انجام يافت كه خدا و پيامبرش را تكذيب ميكردند. بنابراين خداوند عملي را ميپذيرد كه مؤمن آن را انجام داده باشد؛ مؤمن مخلصي كه پيامبران را تصديق مينمايد و در آنجام آن از آنها پيروي ميكند.أَصْحَابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُّسْتَقَرًّا وَأَحْسَنُ مَقِيلًا بهشتيان در آن روز جايگاه و استراحتگاهشان بهتر و نيكوتر است.
در آن روز هولناك و فاجعهبار، أَصْحَابُ الْجَنَّةِ بهشتيان كه به خدا ايمان آورده و كار شايسته انجام داده و از پروردگار خود ترسيدهاند، خَيْرٌ مُّسْتَقَرًّا وَأَحْسَنُ مَقِيلًا جايگاه و استراحتگاه بهتري از جايگاه اهل جهنم دارند. يعني جايگاهشان در بهشت است كه جايگاهي دلكش است، و استراحت آنها كه خواب نيمروز است استراحتي كامل ميباشد، چون در بهشت هر نعمتي وجود دارد و هيچ چيزي صفاي آن را مكدر نمينمايد. به خلاف اهل جهنم كه جايگاهشان جهنم است، و آن بد جايگاه و استراحتگاهي است. و در اينجا صيغة تفضيل در جايي بكار گرفته شده كه يك طرف به كلي فاقد آن چيز است، چون هيچ نيكي و خيري در جايگاه و استراحت گاه اهل جهنم وجود ندارد. مانند اينكه خداوند فرموده است: ءالله خير اما يشركون آيا خدا بهتر است يا آنچه آنها انباز ميكنند؟!وَيَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَاء بِالْغَمَامِ وَنُزِّلَ الْمَلَائِكَةُ تَنزِيلًا و [به ياد آور] روزي كه آسمان به وسيلة ابر پاره پاره گردد و فرشتگان به وفور فرو فرستاده شوند.
الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمَنِ وَكَانَ يَوْمًا عَلَى الْكَافِرِينَ عَسِيرًا آن روز فرمانروايي راستين از آن خداوند مهربان است و آن روز براي كافران روز دشواري خواهد بود.
وَيَوْمَ يَعَضُّ الظَّالِمُ عَلَى يَدَيْهِ يَقُولُ يَا لَيْتَنِي اتَّخَذْتُ مَعَ الرَّسُولِ سَبِيلًا و روزي كه ستمكار هر دو دست خويش را به دندان ميگزد و ميگويد: «اي كاش با رسول خدا راهي [راست در پيش] ميگرفتم!».
يَا وَيْلَتَى لَيْتَنِي لَمْ أَتَّخِذْ فُلَانًا خَلِيلًا واي بر من! اي كاش فلاني را به دوستي نميگرفتم!
لَقَدْ أَضَلَّنِي عَنِ الذِّكْرِ بَعْدَ إِذْ جَاءنِي وَكَانَ الشَّيْطَانُ لِلْإِنسَانِ خَذُولًا به راستي مرا از قرآن پس از آنكه [قرآن] به سوي من آمد گمراه ساخت و شيطان انسان را خوار ميدارد.
خداوند متعال از عظمت روز قيامت و شدايد و گرفتاريها و محنتهايي كه در آن روز دامنگير آدمي ميشود، سخن به ميان آورده و ميفرمايد: وَيَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمَاء بِالْغَمَامِ و به يادآور روزي كه آسمان به وسيلهي ابر پاره پاره گردد، و آن ابري است كه خداوند از طريق آ» و از بالاي آسمانها فرود ميآيد، و آسمانها شكافته ميشوند و فرشتگان هر آسماني فرود ميآيند، و به صف ميايستند؛ يا همه در يك صف در پيرامون مردم قرار ميگيرند، و يا ابتدا فرشتگان يك آسمان صف ميبندند سپس فرشتگان ديگر آسمانها به صف ميايستند. منظور اين است كه فرشتگان به وفور و با قدرت پايين ميآيند و مردم را احاطه ميكنند و در برابر دستور پروردگارشان سخن نميگويند. پس در مورد انسان ضعيف و ناتوان چه گمان ميكني! به خصوص انساني كه با گناهان بزرگ به مبارزه خداوند برخاسته و اقدام به ناخشنود كردن او نموده و با گناهاني كه از آن توبه نكرده به نزد او آمده است؟! پس پادشاه آفريننده در مورد آنها حكم مينمايد، حكمي كه در آن هيچ ستمي نيست، و به اندازة ذرهاي بر كسي ستم نميكند. بنابراين فرمود: وَكَانَ يَوْمًا عَلَى الْكَافِرِينَ عَسِيرًا و آن روز براي كافران بسيار سخت خواهد بود، به خلاف مؤمن كه آن روز براي او آسان ميگذرد.
يوم تحشر المتقين الي الرحمن و فذا و نسوق المجرمين ال جهنم وردا در آن روز پرهيزگاران را به صورت گروهي در نزد خداوند گرد ميآوريم، و گناهكاران را با زباني تشنه به جهنم ميبريم.
الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ لِلرَّحْمَنِ فرمانروايي وحكومت حقيقي در روز قيامت از آن خداوند مهربان است، و براي هيچ انساني حكومت و نمادي از پادشاهي باقي نميماند و آنگونه كه در دنيا بودهاند نخواهند بود، بلكه پادشاهان و رعيتها و آزادگان و بردگان و اشراف و غيره همگي برابرند. و آنچه باعث آرامش و اطمينان خاطر م