ه  28

‏متن آيه : ‏

‏ وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و آيات‌ ما را سخت‌ تكذيب‌ مي‌كردند» يعني: آنها آيات‌ قرآني‌ و حجت‌ها و دلايلي‌ را كه‌ خداوند متعال‌ به‌ وسيله‌ پيامبران(ع) بر خلقش‌ فرود آورده‌ بود، سخت‌ تكذيب‌ مي‌كردند.
	سوره أنبياء آيه  68
‏متن آيه : ‏
‏ قَالُوا حَرِّقُوهُ وَانصُرُوا آلِهَتَكُمْ إِن كُنتُمْ فَاعِلِينَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«گفتند: او را» يعني: ابراهيم‌(ع) را «بسوزانيد» اين‌ سخن‌ را براي‌ آن‌ گفتند تا تمايلشان‌ به‌ غلبه‌ بر ابراهيم‌(ع) را از هر طريقي‌ كه‌ باشد، نشان‌ دهند «و خدايان‌ خودرا نصرت‌ دهيد» با انتقام‌ گرفتن‌ از ابراهيم‌ كه‌ با آنان‌ چنين‌كاري‌ كرده‌ است‌ «اگركننده‌ايد» كاري‌ را در ياري ‌دادن‌ به‌ بتانتان‌.
نقل‌ است‌ كه‌ آنان‌ هيزم‌ بسياري‌ جمع‌ كردند چندان‌كه‌ به‌ مدت‌ يك‌ ماه‌ مشغول ‌جمع‌آوري‌ هيزم‌ بودند، سپس‌ آتشي‌ عظيم‌ كه‌ شراره‌ هاي‌ هولناكي ‌داشت ‌برافروختند، به‌ گونه‌اي‌ كه‌ هرگز نظير آن‌ آتش‌ ديده‌ نشده‌ بود آن‌گاه‌ ابراهيم‌(ع) رابه‌ اشاره‌ مردي‌ از باديه‌نشينان‌ فارس‌ در كفه‌ منجنيق‌ گذاشته‌ و او را به‌ آتش‌ افگندند پس‌ چون‌ او را به‌ آتش‌ مي‌افگندند، فرمود: (حسبي‌ الله‌ و نعم‌ الوكيل).
در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ ابوهريره‌(رض) از رسول‌ خدا ص آمده‌ است‌ كه‌ فرمودند: «چون‌ ابراهيم‌(ع) در آتش‌ افگنده‌ شد، گفت: اللهم‌ إنك‌ في‌ السماء واحد وأنا في ‌الأرض‌ واحد أعبدك: بار خدايا! تو در آسمانها يگانه‌ هستي‌ و من‌ در زمين ‌يگانه‌ كسي‌ هستم‌ كه‌ تو را مي‌پرستم‌». روايت‌ شده‌است‌ كه‌ چون‌ او را مي‌بستند، گفت: «لا اله‌ الا انت‌ سبحانك‌ لك‌ الحمد ولك‌ الملك‌ لا شريك‌ لك‌». نقل‌ است‌ كه‌ عمر وي‌ در آن‌ هنگام‌ شانزده‌ سال‌ بود. همچنين‌ روايت‌ شده‌ است‌ كه‌ چون‌ ابراهيم‌(ع)را به‌ هوا بلند كردند تا به‌ آتش‌ افگنند، جبرئيل‌(ع) در هوا به‌ او گفت: آيا حاجتي ‌داري‌؟ ابراهيم‌(ع) گفت: اما به‌ تو خير! جبرئيل‌(ع) گفت: پس‌ از پروردگارت ‌بخواه‌! ابراهيم‌(ع) گفت: علم‌ او به‌ حالم‌، مرا از درخواست‌ نمودنم‌ بي‌نياز مي‌كند».
 
سوره نبأ آيه  29

‏متن آيه : ‏

‏ وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و هر چيزي‌ را به‌ صورت‌ كتابي‌ ضبط كرده‌ايم» يعني: هر چيز را در لوح‌ محفوظ نوشته‌ و به‌شمار آورده‌ايم‌ تا فرشتگان‌ آن‌ را بشناسند. يا مراد اعمال‌ بندگان‌ است‌كه‌ فرشتگان‌ نگهبان‌ آنها را نوشته‌اند.
	سوره نبأ آيه  30

‏متن آيه : ‏

‏ فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«پس‌ بچشيد كه‌ جز عذاب‌ هرگز بر شما نمي‌افزاييم» يعني: اين‌ سخن‌ به‌ اهل ‌دوزخ‌ گفته‌ مي‌شود؛ به‌سبب‌ كفر و تكذيبشان‌ به‌ آيات‌ الهي‌ و افعال‌ زشت‌ و ناصوابشان‌ پس‌ آنان‌ به‌طور هميشه‌ در روند روزافزوني‌ از عذاب‌ الهي‌ قرار دارند. عبدالله بن‌عمرو(رض) مي‌گويد: «بر اهل‌ دوزخ‌ آيه‌اي‌ سخت‌تر از اين‌ آيه‌ نازل ‌نشده ‌است‌».
 
	سوره نبأ آيه  31

‏متن آيه : ‏

‏ إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ مَفَازاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«مسلما پرهيزگاران‌ را رستگاري‌اي‌ است» مفاز: رستگاري‌ و دستيافتن‌ به‌ مطلوب‌ و نجات‌ از آتش‌ دوزخ‌، يا تفرجگاهي‌ است‌. ابن‌كثير معني‌ دوم‌ را ترجيح ‌داده‌ است‌ زيرا خداوند(ج) بعد از آن‌ مي‌فرمايد:
 
	سوره نبأ آيه  32

‏متن آيه : ‏

‏ حَدَائِقَ وَأَعْنَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«بوستانهايي‌ است» مثمر و مشجر «و درختان‌ انگوري‌ است» عطف‌ انگور بر بوستانها از قبيل‌ عطف‌ خاص‌ بر عام‌ است‌، امري‌ كه‌ خود بر بزرگي‌ شأن‌ آن ‌درختان‌ دلالت‌ مي‌كند.
 
	سوره نبأ آيه  33

‏متن آيه : ‏

‏ وَكَوَاعِبَ أَتْرَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و دوشيزگان‌ نارپستان» يعني: براي‌ بهشتيان‌ دوشيزگاني‌ است‌ كه‌ پستانهايشان ‌برجسته‌ و برآمده ‌است‌ و فروافتاده‌ نيست‌، كه‌ اين‌ دوشيزگان‌ «همسال» يعني: در سن‌وسال‌ خود برابرند.
 
	سوره نبأ آيه  34

‏متن آيه : ‏

‏ وَكَأْساً دِهَاقاً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«و» براي‌ پرهيزگاران‌ «جامهاي‌ سرشار» پر از شراب‌ است‌.
سوره نبأ آيه  35

‏متن آيه : ‏

‏ لَّا يَسْمَعُونَ فِيهَا لَغْواً وَلَا كِذَّاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«در آنجا نه‌ لغوي‌ مي‌شنوند و نه‌ دروغي» يعني: پرهيزگاران‌ نه‌ در بهشت‌ سخن ‌لغوي‌ را مي‌شنوند و نه‌ هم‌ به‌ يك‌ديگر دروغ‌ مي‌گويند، برخلاف‌ آنچه‌ كه‌ در مجالس‌ شراب‌نوشي‌ دنيا روي‌ مي‌دهد زيرا بهشت‌ سراي‌ سلامتي‌ است‌ پس‌ هرآنچه‌ كه‌ در آن‌ وجود دارد، از نقص‌ و عيب‌ مبراست‌. لغو: سخنان‌ باطل‌ و بيهوده‌ است‌.
 
	سوره نبأ آيه  36

‏متن آيه : ‏

‏ جَزَاء مِّن رَّبِّكَ عَطَاء حِسَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«پاداشي‌ است‌ از سوي‌ پروردگارت» يعني: پروردگار متعال‌ بهشتيان‌ را بدانچه ‌ذكر شد، در برابر ايمان‌ و اعمال‌ شايسته‌ ايشان‌ پاداش‌ مي‌دهد «بخششي» است‌ به ‌ايشان‌ «حساب‌ كرده ‌شده» يعني: به‌ اندازه‌اي‌ است‌ كه‌ در حكم‌ و وعده‌ پروردگار سبحان‌ مستحق‌ و سزاوار آن‌ هستند زيرا حق‌ تعالي‌ براي‌ هر نيكي‌ از ده‌ تا هفتصد ثواب‌ وعده‌ داده‌ است‌ و نيز براي‌ گروهي‌ پاداشي‌ مقرر كرده ‌است‌ كه‌ نهايت‌ واندازه‌اي‌ ندارد. يا «حسابا» به‌ اين‌ معني‌ است‌ كه‌ اين‌ پاداش‌ ايشان‌ را بسنده‌ و كافي‌ است‌ چنان‌كه‌ اعراب‌ مي‌گويند: «اعطاني‌ فأحسبني: به‌ من‌ آن‌ قدر زياد بخشيد كه‌ گفتم‌ ديگر بس‌ است‌». و از آن‌ است: «حسبي ‌الله: خداوند(ج) مرا بس‌ است‌».
 
	سوره نبأ آيه  37

‏متن آيه : ‏

‏ رَبِّ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا الرحْمَنِ لَا يَمْلِكُونَ مِنْهُ خِطَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
آري‌! آنچه‌ ذكر شد، پاداشي‌ است‌ از سوي‌ پروردگارت‌؛ همان‌ كه‌ «پروردگار آسمانها و زمين» است‌ «و آنچه‌ كه‌ ما بين‌ آنهاست‌، الله رحمان‌ كه‌ از جانب‌ او اجازه‌ سخن ‌گفتن‌ ندارند» يعني: توان‌ آن‌ را ندارند كه‌ از وي‌ سؤال‌ كنند مگر در امري‌ كه ‌برايشان‌ اجازه‌ داده‌ است‌ و اختيار شفاعت ‌كردن‌ را نيز ندارند، جز به‌ اجازه‌ و دستور وي‌.
 
	سوره نبأ آيه  38

‏متن آيه : ‏

‏ يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلَائِكَةُ صَفّاً لَّا يَتَكَلَّمُونَ إِلَّا مَنْ أَذِنَ لَهُ الرحْمَنُ وَقَالَ صَوَاباً ‏

 

‏ترجمه : ‏
«روزي‌ كه‌ روح‌ و فرشتگان‌ به‌ صف‌ ايستند» مراد از روح‌ در اينجا فرشته‌اي‌ از فرشتگان‌ است‌. ابن‌عباس‌(رض) مي‌گويد: «روح‌ فرشته‌اي‌ است‌ عظيم‌ كه‌ در آفرينش‌ خود از بزرگترين‌ فرشتگان‌ مي‌باشد». ابن‌مسعود(رض) مي‌گويد: «روح ‌فرشته‌اي‌ است‌ بزرگتر از آسمانها و ز