اي‌ چهارپايان ‌نيز از جنس‌ خود آنها نرينه‌ها و مادينه‌هايي‌ آفريد. يا براي‌ شما از چهارپايان‌، انواع ‌و اصنافي‌ از نرينه‌ و مادينه‌ آفريد؛ و آنها عبارت‌ از هشت‌ نوع‌ حيواني‌اند كه‌ حق‌ تعالي‌ آنها را در سوره‌ «انعام‌» ذكر كرده‌ است‌ «شما را در آن ‌مي‌پراكند» يعني: با قرار دادنتان‌ در سلك‌ زوجيت‌ و درآوردنتان‌ در سلسله ‌نرينه‌گي‌ و مادينه‌گي‌، شما را بسيار مي‌گرداند زيرا نرينه‌گي‌ و مادينه‌گي‌ سبب‌ تكثير نسل‌ است‌. گفتني‌ است‌ كه‌ خداوند(ج) خود را به‌ داشتن‌ اين‌ تدبير و اين‌ ويژگي ‌ستود تا به‌كارگيري‌ سنت‌ فطري‌ «زوجيت‌»، بر ميزان‌ حكمت‌ تامه‌ وي‌ بر پراكندن ‌زندگان‌ در زمين‌ دلالت‌ كند «چيزي‌ مانند او نيست‌» يعني: چيزي‌ از مخلوقات ‌باري‌ تعالي‌ به‌ پايه‌ وي‌ نمي‌رسد تا در ذات‌ و صفات‌ ـ چون‌ حكمت‌، قدرت‌ وعلم‌ ـ همانند وي‌ باشد پس‌ نه‌ او به‌ چيزي‌ از مخلوقاتش‌ شباهت‌ دارد و نه‌ آنان‌ به ‌او «و اوست‌ شنواي» همه‌ صداها از همه‌ موجودات‌ «بينا» به‌ همه‌ امور؛ پس‌ او آفريده‌هاي‌ خويش‌ را بنا بر حكمت‌ خويش‌ مي‌آفريند و همه‌ مخلوقات‌ ـ اعم‌ از ريز و بزرگ‌ و آشكار و نهان‌ آنها ـ را مي‌بيند.
 
	آيه  12
‏متن آيه : ‏
‏ لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَن يَشَاءُ وَيَقْدِرُ إِنَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«مقاليد آسمانها و زمين‌» يعني‌ گنجها، يا كليدهاي‌ آنها «از آن‌ اوست‌» پس‌ فقط او متصرف‌ و حاكم‌ آسمانها و زمين‌ است‌ «براي‌ هركه‌ بخواهد روزي‌ را گشاده ‌مي‌دارد و براي‌ هركه‌ بخواهد تنگ‌ مي‌دارد» از خلق‌ خويش‌ و او در اين‌ گشاده‌ داشتن‌و فروبسته‌ داشتن‌ رزق‌ و روزي‌، صاحب‌ حكمت‌ و عدالت‌ تام‌ است‌ «اوست‌ كه‌ به‌هر چيزي‌ داناست‌» لذا هيچ‌ پوشيده‌اي‌ بر وي‌ پنهان‌ نمي‌ماند و هيچ‌ مصلحتي‌ براي‌ خلق‌، از ديد وي‌ غايب‌ نيست‌.
مراد از بيان‌ اين‌ اوصاف‌ اين‌ است‌ كه‌ بتان‌ چيزي‌ از اين‌ها را دارا نيستند پس ‌به‌ هيچ ‌وجه‌ شايسته‌ پرستش‌ نمي‌باشند.
 آيه  13
‏متن آيه : ‏
‏ شَرَعَ لَكُم مِّنَ الدِّينِ مَا وَصَّى بِهِ نُوحاً وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَى وَعِيسَى أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ كَبُرَ عَلَى الْمُشْرِكِينَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَيْهِ اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَن يُنِيبُ ‏
 
‏ترجمه : ‏
اين‌ آيه‌كريمه‌، دربرگيرنده‌ نام‌ هر پنج‌ پيامبر اولي‌العزم‌ الهي‌ است‌.
حق‌ تعالي‌ «از احكام‌ دين‌» و آيين‌ «آنچه‌ را كه‌ به‌ نوح‌ در باره‌ آن‌ سفارش‌ كرده‌ بود» از توحيد و اصول‌ برنامه‌هاي‌ دين‌ حق‌ كه‌ پيامبران(ع) در آنها هيچ‌ اختلافي ‌نداشته‌ و كتابهاي‌ آسماني‌ همه‌ بر آنها توافق‌ و هماهنگي‌ عام‌ و تام‌ دارند؛ «براي ‌شما» نيز «مشروع‌ گردانيد» و مقرر داشت‌ «و آنچه‌ را به‌سوي‌ تو وحي‌ كرديم‌» اي‌ محمد ص! از قرآن‌ و قوانين‌ و مقررات‌ اسلام‌ و برائت‌ از شرك‌ «و آنچه‌ را كه‌ به‌ابراهيم‌ و موسي‌ و عيسي‌ در باره‌ آن‌ سفارش‌ كرديم‌» از احكام‌ و برنامه‌هايي‌ كه ‌شريعتها در آنها اتفاق‌ و انسجام‌ كامل‌ دارند؛ آري‌! اين‌ ما به‌ الاشتراك‌ همه ‌پيامبران(ع) عبارت‌ است‌ از: «اين‌كه: دين‌ را برپا داريد» يعني: دين‌ اسلام‌ را كه‌ عبارت‌ از ايمان‌ به‌ خداوند(ج) و توحيد وي‌ و طاعت‌ پيامبران‌ و پذيرش‌ قوانين‌ و مقررات‌ شرعي‌ است‌، برپا داريد «و در آن‌ متفرق‌ نشويد» يعني: در ايمان‌ به ‌خداوند(ج)  و يگانگي‌اش‌ و در پيروي‌ و اطاعت‌ از پيامبرانش‌ و قبول‌ شرايع‌ و قوانينش‌، با هم‌ اختلاف‌ نكنيد زيرا اختلاف‌ در اين‌ اصول‌ صحيح‌ نيست‌. مجاهد مي‌گويد: «خداوند(ج)  هيچ‌ پيامبري‌ را برنينگيخت‌ جز اين‌كه‌ او را به‌ برپا داشتن ‌نماز، دادن‌ زكات‌ و اقرار به‌ طاعت‌ خويش‌ سفارش‌ كرد پس‌ اين‌ است‌ دين‌ وي‌ كه‌ آن‌ را براي‌ همه‌ پيامبران‌ مشروع‌ گردانيده‌ است‌». البته‌ اختلاف‌ در شعاير فرعي‌ دين‌ و تفاصيل‌ و انواع‌ عبادات‌، شامل‌ اين‌ دستور نمي‌شود زيرا اموري‌ از اين‌ قبيل‌، از شريعتي‌ تا شريعت‌ ديگر با هم‌ تفاوت‌ و اختلاف‌ دارند چنان‌ كه‌ خداوند متعال‌مي‌فرمايد: ( لِكُلٍّ جَعَلْنَا مِنكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهَاجاً ): (براي‌ هر امتي‌ از شما، شريعت‌ و راه‌ و روشي‌ مخصوص‌، معين‌ داشته‌ايم‌» «مائده/48».
«آنچه‌ كه‌ مشركان‌ را به‌سوي‌ آن‌ فرامي‌خواني‌، بر آنها گران‌ آمد» يعني: دعوتت‌ از مشركان‌ به‌سوي‌ توحيد و ترك‌ بتان‌، بر آنان‌ دشوار و گواهي‌دادن‌ به‌ يگانگي‌ خداوند(ج)  و اقرار به‌ كلمه‌ توحيد بر آنان‌ سخت‌ گران‌ آمد و ابليس‌ و سپاهيانش‌ از اين‌ دعوت‌ سخت‌ در فشار قرار گرفته‌ و از آن‌ دلتنگ‌ شدند اما خداي‌ عزوجل‌ جز اين‌ نمي‌پذيرد كه‌ اين‌ دعوت‌ را ياري‌ داده‌ و آن‌ را برتر گرداند و به‌ پيروزي‌ نهايي‌ برساند «الله هركه‌ را» از بندگانش‌ «بخواهد، به‌سوي‌ خود برمي‌گزيند» با توفيق ‌دادنش‌ به‌ عقيده‌ توحيدي‌ و درآوردنش‌ به‌ دين‌ حنيف‌ خويش‌ «و هر كس‌ را كه‌ روي ‌به‌ درگاه‌ او آورد، به‌سوي‌ خود هدايت‌ مي‌كند» يعني: هر كس‌ را كه‌ به‌سوي‌ طاعتش ‌بازگشته‌ و انابت‌گرانه‌ به‌ عبادتش‌ روي‌ آورد، به‌ رفتن‌ در راه‌ دينش‌ توفيق‌ داده‌ و او را براي‌ عبادتش‌ برمي‌گزيند و پاك‌ و پيراسته‌اش‌ مي‌دارد.
 
آيه  14
‏متن آيه : ‏
‏ وَمَا تَفَرَّقُوا إِلَّا مِن بَعْدِ مَا جَاءهُمُ الْعِلْمُ بَغْياً بَيْنَهُمْ وَلَوْلَا كَلِمَةٌ سَبَقَتْ مِن رَّبِّكَ إِلَى أَجَلٍ مُّسَمًّى لَّقُضِيَ بَيْنَهُمْ وَإِنَّ الَّذِينَ أُورِثُوا الْكِتَابَ مِن بَعْدِهِمْ لَفِي شَكٍّ مِّنْهُ مُرِيبٍ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«و متفرق‌ نشدند مگر پس‌ از آن‌كه‌ علم‌ برايشان‌ آمد، به‌ صرف‌ حسد ميان ‌همديگر» يعني: اهل‌ كتاب‌ بعد از پيامبران‌ خويش‌ پراكنده‌ نشدند و به‌ تفرقه‌ روي ‌نياوردند مگر از روي‌ علم‌ به‌ اين‌ امر كه‌ تفرقه‌ گمراهي‌ است‌ ولي‌ با وجود اين‌ علم ـ به‌ انگيزه‌ تجاوز، حسد، رقابت‌ بر سر طلب‌ رياست‌، تكبر، عار و ننگ‌ ـ در ميان‌ امتهاي‌ پيامبران‌ پيشين‌ تفرقه‌ حاكم‌ شد و آنها پس‌ از گذشت‌ مدتي‌ طولاني‌ از بعثت ‌پيامبران‌ خود، باهم‌ اختلاف‌ پيشه‌ كردند پس‌ گروهي‌ ايمان‌ آورده‌ و گروهي‌ ديگر كافر شدند و كافران‌ جز از روي‌ تكبر و حسد، به‌ كفر روي‌ نياوردند. البته‌ اين‌هشداري‌ است‌ به‌ امت‌ اسلام‌ كه‌ مبادا ـ از روي‌ تجاوز، حسد، رياست‌طلبي‌ و رقابتهاي‌ 