ساختن‌ منزلت‌ و جايگاه‌ وي‌ در حالي‌كه‌ با وي‌ راز گفتيم‌ و او رازگويي‌ ما را شنيد.
 
	سوره نمل آيه  60
‏متن آيه : ‏
‏ أَمَّنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَأَنزَلَ لَكُم مِّنَ السَّمَاءِ مَاء فَأَنبَتْنَا بِهِ حَدَائِقَ ذَاتَ بَهْجَةٍ مَّا كَانَ لَكُمْ أَن تُنبِتُوا شَجَرَهَا أَإِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ بَلْ هُمْ قَوْمٌ يَعْدِلُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
سپس‌ خداوند متعال‌ به‌ بيان‌ انفراد و يگانگي‌ خود در آفرينش، روزي‌دهي‌ و تدبير امور خلقش‌ پرداخته‌ مي‌فرمايد: «يا كيست‌ كه‌ آسمانها و زمين‌ را آفريده‌است‌؟» تقدير سخن‌ چنين‌ مي‌شود: آيا خدايان‌ پنداري‌ شما بهترند، يا آن‌ كسي‌ كه‌ آسمانها و زمين‌ را به‌ اين‌ استواري‌ و عظمت‌ آفريد و بر آفرينش‌ آنها تواناست‌؟ «و براي‌ شما از آسمان‌ آبي‌ فرو فرستاد» يعني: نوعي‌ از آب‌ را كه‌ همانا آب‌ باران‌ است‌ «پس‌ بدان‌» آب‌ «باغهاي‌ خرم‌ و باطراوت‌ رويانده‌ايم‌» حديقه: باغي‌ است‌ كه‌ دور آن‌ ديوار كشيده‌ شده‌ است‌. ذات‌ بهجه: زيبا و بارونق‌ كه‌ بيننده‌ آن‌ شاد و شكفته‌ مي‌شود «شما را نمي‌رسيد كه‌ درختانش‌ را برويانيد» يعني: بشر را يارا و تواناي‌ آن‌ نبوده‌ و نيست‌ كه‌ درختان‌ را بروياند زيرا بشر عاجز از آن‌ است‌ كه‌ چيزي‌ را از كتم‌ عدم‌ به‌ عرصه‌ وجود بيرون ‌آورد. قرطبي‌ مي‌گويد: «با اين‌ آيه، قول‌ مجاهد مستدل‌ مي‌شود كه‌ گفته‌ است: نگارگري‌ و تصوير هيچ‌ چيز ـ اعم‌ از موجودات‌ ذي‌روح‌ يا غير ذي ‌روح‌ ـ جايز نيست‌». اما جمهور علما برآنند كه‌كشيدن‌ تصوير غيرذي‌روح‌ جايز است‌ «آيا در جنب‌ خداوند خدايي‌ هست‌» يعني: آيا همه‌ اين‌ كارها را خدايي‌ در جنب‌ خداوندأ انجام‌ داده‌ است‌ كه‌ شما او را مي‌پرستيد، يا اين‌ كه‌ صانع‌ اين‌ها خداي‌ يگانه‌ است‌؟ به‌قولي‌ معني‌ اين‌ است: آيا با خدايي‌ كه‌ بعضي‌ از افعال‌ و اوصاف‌ وي‌ ذكر شد، معبودي‌ ديگر است‌ تا به‌ او همراه‌ ساخته‌ شده‌ و در عبادت‌ شريك‌ وي‌ قرار داده‌ شود؟ «نه‌ بلكه‌» حق‌ اين‌است‌ كه‌ «آنان‌ قومي‌ كجرو هستند» كه‌ از شاهراه‌ حق‌ به‌ كژراهه‌ باطل‌ گراييده‌اند. يا معناي‌ (يعدلون‌) اين‌ است: آنها با خداي‌ سبحان‌ غير او را نظير و همانند قرار داده‌اند.
 
سوره نمل آيه  61
‏متن آيه : ‏
‏ أَمَّن جَعَلَ الْأَرْضَ قَرَاراً وَجَعَلَ خِلَالَهَا أَنْهَاراً وَجَعَلَ لَهَا رَوَاسِيَ وَجَعَلَ بَيْنَ الْبَحْرَيْنِ حَاجِزاً أَإِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«يا كيست‌ كه‌ زمين‌ را قرارگاه‌ كرد» يعني: آن‌ را هموار و مسطح‌ و آرام‌ گردانيد، به‌گونه‌اي‌ كه‌ استقرار بر آن‌ ممكن‌ باشد «و در ميان‌ آن‌ جويبارها»ي‌ شيرين‌ و گوارا «پديد آورد و براي‌ آن‌ كوههاي‌ استوار آفريد» كه‌ مانند لنگرگاهي‌ زمين‌ را نگه‌ داشته‌ و آن‌ را از اضطراب‌ و جنبش‌ بازمي‌دارند تا با اضطراب‌ خود ساكنانش‌ را آشفته‌حال‌ نگرداند «و ميان‌ دو دريا برزخي‌ قرار داد؟» مراد از بحران: دو درياي‌ شور و شيرين‌ است‌ كه‌ با برزخي‌ كه‌ خداوندأ ميان‌ آنها قرار داده ‌است، يكي‌ به‌ديگري‌ آميخته‌ نمي‌شود پس‌ نه‌ اين، آن‌ را دگرگون‌ مي‌سازد و نه‌ آن، در اين ‌داخل‌ مي‌شود. البته‌ وجود هر دو درياي‌ شور و شيرين، داراي‌ فوايد، آثار، بركات‌ و حكمت‌هايي‌ است‌. تفسير نظير اين‌ آيه‌ در سوره‌ «فرقان‌» گذشت‌. «آيا با خداوند معبودي‌ ديگر است‌؟» يعني: چون‌ ثابت‌ شد كه‌ جز خداي‌ سبحان‌ كسي ‌ديگر بر اين‌ كارها توانايي‌ ندارد، آيا در عرصه‌ وجود خداي‌ ديگري‌ است‌ كه‌ مانند صنع‌ و آفرينش‌ وي‌ بيافريند؟ هرگاه‌ جواب‌ به‌ طور قطع‌ منفي‌ است، ديگر چگونه‌ به‌ خداي‌ عزوجل‌ چيزي‌ را شريك‌ مي‌آوريد كه‌ قدرت‌ رساندن‌ هيچ‌ سود و زياني‌ را ندارند؟ «نه‌! بلكه‌ بيشترشان‌ نمي‌دانند» يگانگي‌ پروردگارشان‌ وقدرت‌ و سلطه‌ بي‌چون‌ وي‌ را.
 	  سوره نمل آيه  62
‏متن آيه : ‏
‏ أَمَّن يُجِيبُ الْمُضْطَرَّ إِذَا دَعَاهُ وَيَكْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُكُمْ خُلَفَاء الْأَرْضِ أَإِلَهٌ مَّعَ اللَّهِ قَلِيلاً مَّا تَذَكَّرُونَ ‏
 
‏ترجمه : ‏
«يا كيست‌ كه‌ دعاي‌ مضطر را ـ چون‌ او را بخواند ـ اجابت‌ مي‌كند» مضطر: درمانده‌ فروافتاده‌ در چنگال‌ سختي، اندوه‌ بزرگ‌ و دشواري‌اي‌ است‌ كه‌ او براي ‌رهايي‌ از آن، هيچ‌ نيرو و توان‌ و تدبيري‌ ندارد، مانند كسي‌ كه‌ آسيبي‌ مانند فقر يا بيماري‌اي‌ بر او پنجه‌ افگنده‌ كه‌ او را به‌ تضرع‌ و زاري‌ به ‌بارگاه‌ خداي‌ سبحان ‌ناچار كرده‌ است‌. يا مضطر: گنه‌كار است‌ آن‌گاه‌ كه‌ آمرزش‌ بخواهد، يا مظلوم ‌است‌ چون‌ به‌ بارگاه‌ حق‌ تعالي‌ دعا كند، همان‌ خداي‌ منان‌ و مهرباني‌ كه‌ دعاي ‌درمانده‌ را ـ چون‌ به‌ اخلاص‌ تمام‌ بخواندش‌ و دين‌ خويش‌ را برايش‌ خالص‌ گرداند ـ اجابت‌ مي‌كند «و» كيست‌ آن‌ كه‌ «بدي‌ را مي‌گرداند؟» يعني: هرآنچه ‌را كه‌ موجب‌ سختي‌ و گرفتاري‌ و درماندگي‌ بنده‌ است‌ و از آن‌ جمله‌ زيان‌ و بيماري‌ و فقر را از وي‌ برمي‌گرداند. در حديث‌ شريف‌ آمده‌ است: «سه‌ دعا مستجاب‌ است‌ كه‌ هيچ‌ شكي‌ در آن‌ نيست: دعاي‌ مظلوم، دعاي‌ مسافر و دعاي ‌پدر در حق‌ فرزندش‌». همچنين‌ در حديث‌ شريف‌ به‌ روايت‌ جابربن‌ سليم‌ هجيمي(رض) آمده‌ است‌ كه‌ فرمود: گفتم‌؛ يا رسول‌الله! شما به‌سوي‌ چه‌ چيز دعوت‌ مي‌كنيد؟ فرمودند: «به‌سوي‌ خداي‌ يگانه‌ دعوت‌ مي‌كنم، ذاتي‌ كه‌ اگر بلايي‌ به‌ تو برسد و او را بخواني، آن‌ را از تو دور مي‌كند و ذاتي‌ كه‌ اگر در بياباني‌ چيزي‌ را گم‌ كني‌ و او را بخواني، آن‌ را به‌ تو برمي‌گرداند و ذاتي‌ كه‌ اگر به‌ تو قحطي‌ و خشكسالي‌‌اي ‌برسد و او را بخواني، براي‌ تو مي‌روياند...».
«و» كيست‌ كه‌ «شما را جانشينان‌ زمين‌ مي‌سازد؟» يعني: نسلي‌ را ميرانده‌ و نسلي‌ ديگر را به‌جاي‌ آنها پديد مي‌آورد و بدين‌ گونه‌ است‌ كه‌ نسل‌ها يكي‌ از پي‌ديگري‌ جانشين‌ يك‌ديگر مي‌شوند. به‌ قولي‌ معني‌ اين‌ است: مسلمانان‌ را جانشين‌ كفار مي‌گرداند تا مالك‌ سرزمين‌ها و قلمروهاي‌ آنان‌ شوند. ابن‌كثير در تفسير آن‌ مي‌گويد: «يعني‌ امتي‌ را بعد از امتي، نسلي‌ را پس‌ از نسلي‌ و قومي‌ را پس‌ از قومي ‌پديد مي‌آورد و اگر بخواهد همه‌ امتها و نسلها و اقوام‌ را در يك‌ زمان‌ بيافريند، مي‌آفريند و بعضي‌ را از نسل‌ بعضي‌ديگر نمي‌گرداند ـ چنان‌كه‌ ابتدائا آدم‌(ع) را ازخاك‌ آفريد ـ و اگر بخواهد، بعضي‌ را از نسل‌ بعضي ‌ديگر گرداند ولي‌ احدي‌ را نميراند تا درگذشت‌ همگي‌ در يك‌ زمان‌ باشد، مي‌تو