رد.»
سید قطب می‌گوید: چگونه مؤمنان، خدا را یاری می‌دهند تا شرط پیروزی و پایداری را که خداوند برای آنها نوید داده است، به دست بیاورند؟
حق خداوند بر آنها این است که عبادت خود را فقط برای او خالص بگردانند و با او چیزی را شریک نسازند نه شرک جلی و نه شرک خفی و هیچ چیزی را در وجود و دلهای خود با او برابر نکنند و خداوند را از خود و از همه چیزهایی که دوست داشته می‌شوند، بیشتر دوست بدارند و در علاقه‌ها و گرایشها و حرکتها و متوقفگاهها و پنهان و آشکار و در همة فعالیتهای خویش او را حاکم قرار دهند؛ پس این یاری کردن خدا ریشه در جانها و وجود دارد و خداوند، شریعت و برنامه‌ای از جهان هستی و زندگی استوار است و یاری کردن خدا با یاری کردن شریعت و برنامه‌اش تحقق می‌یابد و یاری کردن خدا یعنی تلاش برای اینکه شریعت در تمام زندگی بدون هیچ قید و بندی حاکم قرار داده شود و اینجاست که در واقعیت زندگی به یاری خدا برخاسته‌ایم(8). 
6- توکل کردن بر خداوند عزوجل
خداوند متعال می‌فرماید: 
(وَالَّذِينَ هَاجَرُواْ فِي اللّهِ مِن بَعْدِ مَا ظُلِمُواْ لَنُبَوِّئَنَّهُمْ فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَلَأَجْرُ الآخِرَةِ أَکْبَرُ لَوْ کَانُواْ يَعْلَمُونَ(41) الَّذِينَ صَبَرُواْ وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَکَّلُونَ(42)) (نحل، 41 – 42)
«کسانی که برای خدا هجرت کردند، پس از آنکه مورد ظلم و ستم قرار گرفتند، در این دنیا جایگاه و پایگاه خوبی بدانان می‌دهیم و پاداش اخروی بزرگ‌تر است، اگر بدانند.»
خداوند، مهاجران را ستایش می‌کند که آنها بر خدا توکل می‌کنند نه بر غیر از خدا؛ چراکه توکل نمودن بر خدا یکی از خصوصیات ایمان و علامت آن است و توکل، منطق ایمان و مقتضای آن است؛ خداوند متعال می‌فرماید: 
(قَالَ رَجُلاَنِ مِنَ الَّذِينَ يَخَافُونَ أَنْعَمَ اللّهُ عَلَيْهِمَا ادْخُلُواْ عَلَيْهِمُ الْبَابَ فَإِذَا دَخَلْتُمُوهُ فَإِنَّکُمْ غَالِبُونَ وَعَلَى اللّهِ فَتَوَکَّلُواْ إِن کُنتُم مُّؤْمِنِينَ) (مائده، 23)
«دو نفر از مردان خدا ترس که خداوند بدیشان نعمت داده بود، گفتند شما از دروازه بر آنان وارد شوید. اگر وارد درواز شوید، شما پیروز خواهید شد اگر مؤمن هستید بر خدا توکل کنید.»
و خداوند متعال می‌فرماید: 
(وَقَالَ مُوسَى يَا قَوْمِ إِن کُنتُمْ آمَنتُم بِاللّهِ فَعَلَيْهِ تَوَکَّلُواْ إِن کُنتُم مُّسْلِمِينَ) (یونس، 84)
«موسی گفت: ای قوم من اگر واقعاً به خدا ایمان دارید؛ بر او توکل کنید اگر خود را بدو تسلیم کرده‌اید.»
و می‌فرماید: 
(قَالَتْ لَهُمْ رُسُلُهُمْ إِن نَّحْنُ إِلاَّ بَشَرٌ مِّثْلُکُمْ وَلَکِنَّ اللّهَ يَمُنُّ عَلَى مَن يَشَاءُ مِنْ عِبَادِهِ وَمَا کَانَ لَنَا أَن نَّأْتِيَکُم بِسُلْطَانٍ إِلاَّ بِإِذْنِ اللّهِ وَعلَى اللّهِ فَلْيَتَوَکَّلِ الْمُؤْمِنُونَ) (ابراهیم، 11)
«پیغمبرانشان بدیشان گفتند: ما جز انسانهایی همچون شما نیستیم و لیکن خداوند بر هر کس از بندگانش که بخواهد، منت می‌نهد و ما را نسزد که دلیلی برایتان بیاوریم، مگر با اجازة خدا و مؤمنان باید به خدا توکل کنند و بس.»
پیامبر خدا (ص) و اصحاب و یاران ایشان نمونه‌ای کامل از توکل، در واقعیت زندگی در رخداد هجرت ارائه دادند که در گذر زمان به آن اقتدا می‌شود و چون آنها بر خداوند از روی اخلاص توکل می‌کردند، خداوند آنها را ستایش کرد و بهترین پاداش را به آنها داد.(9) 
7- امید
یکی از صفتهای پسندیده مهاجران که خداوند آنها را بر آن ستوده است، امید است؛ خداوند متعال می‌فرماید: 
(إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ وَالَّذِينَ هَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أُوْلَئِکَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللّهِ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ) (بقره، 218)
«کسانی که ایمان آورده‌اند و کسانی که هجرت نموده‌اند و در راه خدا جهاد کرده‌اند، آنان رحمت خدا را چشم می‌دارند و خداوند آمرزندة و مهربان است.»
منظور از کلمة(يَرْجُونَ) این آیه با وجود آنکه خداوند آنها را ستوده است این است که هیچ کس دراین دنیا با وجود اینکه از نظر معنوی به مراتب بالایی دست یافته باشد، امّا نمی‌داند که به بهشت می‌رود به دو دلیل: یکی اینکه او نمی‌داند که خاتمه او چگونه خواهد بود و دوم اینکه نمی‌تواند بر عمل خود تکیه نکند؛ پس اینها را خدا بخشیده است و با وجود این آنها به رحمت الهی امیدوار بودند و این به دلیل ایمان عمیق و استوار آنهاست(10). 
8- اتباع و پیروی از پیامبر اکرم (ص)
از جمله اموری که بر جایگاه بزرگ و عظیم هجرت در قرآن کریم دلالت می‌نماید این است که خداوند متعال مهاجران و انصار را توصیف نموده است که آنها از پیامبر اکرم(ص) پیروی می‌کنند؛ خداوند متعال می‌فرماید: 
(لَقَد تَّابَ الله عَلَى النَّبِيِّ وَالْمُهَاجِرِينَ وَالأَنصَارِ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُ فِي سَاعَةِ الْعُسْرَةِ مِن بَعْدِ مَا کَادَ يَزِيغُ قُلُوبُ فَرِيقٍ مِّنْهُمْ ثُمَّ تَابَ عَلَيْهِمْ إِنَّهُ بِهِمْ رَؤُوفٌ رَّحِيمٌ) (توبه، 117)
«خداوند توبه پیغمبر و توبه مهاجرین و انصار را پذیرفت. مهاجرین و انصاری که در روزگار سختی از پیغمبر پیروی کردند؛ بعد از آنکه دلهای دسته‌ای از آنان اندکی مانده بود که منحرف شود، باز هم خداوند توبه آنان را پذیرفت؛ چراکه او بسیار رئوف و مهربان است.»
مهاجران و انصار کسانی هستند که نه تنها از پیامبر اکرم (ص) در گفتار و اعمالشان پیروی می‌کنند؛ بلکه در لحظه سختی هم از او پیروی می‌نمایند بنابراین، آنها با این کار سزاوار مقامی بزرگ هستند و شایسته‌اند که خداوند توبه آنها را بپذیرد.
این آیه در غزوة تبوک نازل شده است؛ چون این جنگ در قحط سالی و در شرایط سخت و گرمای شدید و کمبود توشه و آب بر مسلمانان واجب گردید.
قتاده می‌گوید: در شدت گرما آنها به سوی تبوک رفتند. میزان مشقت و سختی که آنها با آن دچار شدند را خدا می‌داند. ما همین قدر می‌دانیم که دو نفر یک خرما را بین خود تقسیم می‌کردند و چند نفر یک خرما را بین خود رد و بدل می‌کردند که یکی آن را می‌مکید؛ سپس به دیگری می‌داد و بر آن آب می‌نوشید؛ سپس باز آن را می‌مکید و بر آن آب می‌نوشید؛ پس خداوند توبة آنها را پذیرفت و آنان را سالم برگرداند(11). 
پیروی از پیامبر اکرم (ص) بر حقیقت ایمان دلالت می‌نماید و به روشنی بین ایمان و کفر فرق می‌گذارد همان طور که پیروی کردن دلیلی بر محبت خداست و محبت خدا چیزی نیست که فقط با زبان ادعا شود و شیفتگی و دلباختگی چیزی نیست مگر اینکه با آن پیروی کردن از پیامبر خدا همراه باشد و بر رهنمودها و راهنماییهای او گام برداشته شود و برنامه او را در زندگی اجرا نماید. ایمان، کلماتی نیست که گفته شود و احساساتی نیست که برانگیخته گردد و شعار نیست که بر پا شود؛ بلکه ایمان یعنی اطاعت از خدا و پیامبر و عمل کردن به برنامه‌ای که پیامبر اکرم (ص) رسالت آن را برعهده دارد؛ چنانکه خداوند متعال می‌فرماید: 
(قُلْ إِن ک