 فتح  مکه  هیجده  روز  در  آنجا  اقامت‌کرد،‌ که  در  این  مدت  قصد  اقامت  در  آنجا  را نداشت  و  می‌خواست  به  حنین  برود‌“‌.  اینست  اقامت  هیجده  روزه  پیامبر صلی الله علیه و سلم  که  ابن  عباس  آن  را  روایت  کرده  است‌.  دیگران  گفته‌اند  که  مقصود  ابن  عباس  اقامت پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  تبوک  است‌،  بهمانگونه ‌که  مقصود  ابن  عباس  اقامت  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  تبوک است‌،  بهمانگونه‌ که  جابر  ابن  عبدالله ‌گفته  است‌:‌“‌پیامبر صلی الله علیه و سلم  بیست  روز  در  تبوک  اقامت‌ کرد  و  نماز  را  شکسته  می‌خواند‌“‌.  امام  احمد  آن  را  در  مسند  خود  روایت ‌کرده  است.  

مسور  بن  محزمه ‌گفته‌:‌“‌ما  با  سعد  در بعضی  از  روستاهای  شام  چهل  شب  اقامت  کردیم‌ که  سعد  نماز  را  شکسته  می‌خواند  و  ما  آن  را  درست  و کامل  می‌خواندیم‌“‌.  نافع ‌گفته  است‌: ‌“‌ ابن  عمر  در  آذربایجان  شش  ماه  اقامت ‌کرد  که  برف  سنگینی  مانع  دخول  او  به  آنجا  شده  بود،  در  این  مدت  نماز  را  دو  رکعتی  می‌خواند‌“‌.  حفص  بن  عبیدالله  گفته  است‌:‌“‌انس  بن  مالک‌،  دو  سال  در  شام  اقامت  کرد  و  نماز  مسافر  می‌خواند“‌.  و  انس‌ گفته  است‌:‌“‌یاران  پیامبر صلی الله علیه و سلم  هفت  ماه  در “‌رامهرمز“  اقامت‌ کردند  

و  نماز  را  در  این  مدت  شکسته  می‌خواندند"‌.  حسن  گفته  است‌: ‌“‌همراه  عبدالرحمن  

ابن  سمره  دو  سال  در کابل  اقامت ‌کرد که  نماز  را  شکسته  و  بدون  جمع  می‌خواند‌“‌.  ابراهیم‌ گفته  است‌: ‌“‌آنان  در  ری  یکسال  و  بیشتر  از  یکسال  اقامت  می‌کردند  و  در  سیستان  دو  سال  اقامت  کردند  (‌و  در  این  مدت  نماز  را  شکسته  می‌خواندند)‌“‌.  این  بود  راهنمایی  پیامبر صلی الله علیه و سلم  و  یارانش‌ که  صواب  در آن  است‌.

و  اما  مذاهب  دیگران‌:  امام  احمد گفته  است‌:

"‌هرگاه ‌کسی  قصد  اقامت  چهار روز  نماید،  باید  نماز  را کامل  و  درست  بخواند،  و  اگر  قصد  اقامت  مدت  کمتر  از  چهار  روز  نماید،  نمازش  را  شکسته  بخواند.  و  درباره  آن  احادیث  و  روایاتی  که  قبلا  نقل  شده‌، ‌گفته  است‌:  پیامبر صلی الله علیه و سلم  و  یارانش  قصد  اقامت  

قطعی  نداشته‌اند  بلکه  هر  روز  می‌گفتند:  فردا  بیرون  می‌رویم  و  سفر  را  ادامه  می‌دهیم‌.  در  این  سخن  جای  تامل  است  و  سستی  آن  برکسی  پوشیده  نیست‌،  چه  پیامبر صلی الله علیه و سلم  شهر  بزرگ  و  با اهمیت  چون  مکه  را  فتح ‌کرده  و  در  آن  اقامت  نموده  تا  

پایه‌های  اسلام  را  بنیان‌ گذارد  و  پایه‌های  شرک  و  بت‌پرستی  را  فرو  ریزد  و  زمینه ‌کار  و  رویا رویی  با  اعراب  پیرامون  مکه  را  فراهم  سازد.  بدیهی  است ‌که ‌کار  بدین  بزرگی محتاج  اقامت  چندین  روزه  است  و  در  یک  روز  و  دو  روز  امکان  ندارد.  و  همچنین  اقامتش  در  تبوک‌ که  بانتظار  دشمن  بوده  است‌.  بدیهی  است‌ که  فاصله  بین  او  و  دشمن  مسافت  چند  روزه  بوده  و  طی  این  مسافت‌،  محتاج  چند  روز راه  است  و  می‌دانست  که  در  چهار  روز  موافقت  نمی‌کنند.  و  همچنین  اقامت  شش  ماهه  عبدالله  بن  عمر  در  آذربایجان  بعلت  نزول  برف‌ که  در  این  مدت  نماز  را  شکسته  می‌خواند.  پر واضح‌  است ‌که  اینگونه  برفها  در  مدت  چهار  روز آب  نمی‌شوند  تا  راه  باز  شود.  و  اقامت  دو  ساله  انس  در  شام که  نماز  را  شکسته  می‌خواند  و  اقامت  هفت  ماهه  اصحاب  در “‌رامهر مز“ ‌که  نماز  را  شکسته  می‌خواندند  نیز  چنین  است‌.  بدیهی  است‌ که  اینگو‌نه  محاصره‌ها  و  جهادها  در  چهار  روز  تمام  نمی‌شوند.  یاران  امام  احمد  گفته‌اند:  اگر کسی  بمنظور جهاد  با  دشمن  یا  حبس  سلطان  یا  بیماری‌،  اقامت ‌کند،  نماز را  شکسته  می‌خواند،  خواه  گمان  کند  که  این  نیاز  او  در  مدت  کوتاه  یا  مدت  طولانی  برآورده  می‌شود.  و  این  رای  درست  است‌.  ولی  برای  آن  شرطی  قائل  شده‌اند که  از کتاب  (‌قرآن‌)  و  سنت  نبوی  و  اجماع  و  عمل  اصحاب  نمی‌توان  برای  آن‌،  دلیلی  یافت‌.  و  شرطی‌ که  قائل  شده‌اند،  اینست ‌که  احتمال  داده  شود  که  این  نیاز  در  مدت  کمتر  از  چهار روز برآورده  شود،  زیرا  اقامت  چهار  روزه  حکم  سفر  را  قطع  می‌کند.  او  خطاب  به  یاران  احمد گفته  است‌:  این  شرط  را  از کجا  آورده‌اید؟  در حالیکه  پیامبر صلی الله علیه و سلم  در  مکه و  در  تبوک  بیش  از  چهار  روز  اقامت‌ کرد  و  نماز  را  شکسته  خواند  و  به  یاران  خو‌د چیزی  نگفت  و  برایشان  روشن  نساخت‌ که  او قصد  اقامت  بیش  از چهار  روز  را  ندارد.  یقینا  او  می‌دانست ‌که  یاران  در نمازش  به  وی  اقتدا  می‌کنند  و  از او  پیروی  می‌نمایند  و  در  مدت  اقامتش  نماز  را  شکسته  می‌خوانند  و  بدانان  نگفت‌:  بیش  از چهار  شب  نماز  را  شکسته  نخوانید.  در  حالیکه  بیان  این  مطلب  بسیار  مهم  و  از مهمترین  چیزها  است‌،  و  همچنین  یارانش  بعد  از  او  از  او  پیروی‌ کرده  و  به‌ کسانی ‌که  با  آنان  نماز  خوانده‌اند، چیزی  نگفته‌اند.  

امام  مالک  و  امام  شافعی  گفته‌اند:  هرکس  قصد  اقامت  بیش  از  چهار  روز  داشته باشد،  باید  نماز  را  درست  و کامل  بخواند  و  اگر  قصد  اقامت  کمتر  از  چهار  روز  را داشته  باشد،  نماز  را  شکسته  می‌خواند.  

ابوحنیفه  می‌گوید:  اگر کسی  قصد  اقامت  پانزده  روز کند  نماز  را  تمام  و  درست  می‌خواند  و  اگر  قصد کمتر  از  آن ‌کند،  نماز  را  شکسته  می‌خواند.  و  مذهب  لیث بن سعد  نیز  چنین  است  و  آن  را  از  سه  نفر  از اصحاب  پیامبر صلی الله علیه و سلم‌:  عمرو  ابن  عمر  و  ابن  عباس‌،  روایت  کرده  است‌.  سعید  بن  المسیب  گفته  است‌:‌“ ‌هرگاه  چهار  روز  اقامت کردی‌،  نماز  را  چهار  رکعتی  بخوان‌“‌.  و  قولی  بمانند  قول  ابوحنیفه  نیز  از  او  روایت  شده  است‌.  

حضرت  علی  فرموده  است‌:  اگر کسی  ده  روز  اقامت ‌کند،  نماز  را  تمام  و  درست  می‌خواند.  و  در روایتی  از  ابن  عباس  نیز اینگونه  روایت  شده  است‌.  حسن ‌گفته  است‌:  

نماز  را  شکسته  می‌خواند  مادامی  که  در  شهر  نزول  نکند.  عایشه‌ گفته  است‌:  نماز  را  شکسته  می‌خواند  مادامی  که  توشه  و  بار  و  بنه  را  ننهاده  است‌.  امامان  چهارگانه  -  رضوان  الله  تعالی  علیهم  -‌باتفاق  می‌گویند که  اگر  برای  انجام  نیازی‌ که  امید  و  انتظار  برآورده  شدن  آن  را  دارد  اقامت ‌کند  و  بگوید:  امروز  بیرون  می‌روم‌،  تا  هر  وقت  طول  بکشد  نماز را  شکسته  می‌خواند.  ولی  شافعی  در یکی  از دو  قولش‌ گفته  است‌:  در این  صورت  فقط  تا  هفده  روز یا  هیجده  روز،  نماز را  شکسته  می‌خواند  و  بعد  از آن  مدت  باید  نمازها  را  درست  بخواند.  ابن  المنذر  درکتاب "‌اشراف‌‌“  خود  گفته  است‌:  اهل  علم  اجماع  دارند  بر  اینکه  مسافر  تا  زمانی‌ که  قصد  و  نیت  اقامت  نکرده  است‌،  می‌تواند  نمازش  را  شکسته  بخواند  حتی  اگر سالها  هم  بگذرد.

5