ُتِل دُونَ مالِهِ فهُو شَهيد، ومنْ قُتلَ دُونَ دمِهِ فهُو شهيد، ومن قُتِل دُونَ دِينِهِ فَهو شهيد، ومنْ قُتِل دُونَ أهْلِهِ فهُو شهيدٌ » . رواه أبو داود، والترمذي وقال: حديثٌ حسنٌ صحيح.

1356- از ابو الاعور سعيد بن زيد بن عمرو بن نفيل رضی الله عنه و او يکی از ده نفری است که برای شان به بهشت شهادت داده شده است، گفت:
از رسول الله صلی الله عليه وسلم شنيدم که می فرمود: آنکه برای (دفاع از) مالش کشته شود، شهيد است و آنکه در برابر (دفاع از) جانش کشته شود، شهيد است و آنکه در برابر دفاع از دينش کشته شود، شهيد است و آنکه در برابر دفاع از خانواده اش کشته شود، شهيد است.

1357- وعنْ أبي هُريرة، رضي اللَّه عنْه، قال: جاء رجُلٌ إلى رسول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم فَقَال: يا رسول اللَّه أَرأَيت إنْ جاءَ رَجُلٌ يُرِيدُ أَخْذَ مالي ؟ قال: « فَلا تُعْطِهِ مالكَ » قال: أَرأَيْتَ إنْ قَاتلني ؟ قال: « قَاتِلْهُ » قال: أَرأَيت إن قَتلَني ؟ قال: « فَأنْت شَهيدٌ » قال: أَرأَيْتَ إنْ قَتَلْتُه؟ قال: « هُوَ في النَّارِ » رواهُ مسلم.

1357- از ابو هريره رضی الله عنه روايت شده که گفت:
مردی خدمت رسول الله صلی الله عليه وسلم آمده و گفت: يا رسول الله صلی الله عليه وسلم اگر مردی آمده و خواست مالم را بگيرد؟
فرمود: به او نده!
گفت: اگر با من جنگيد چه؟
فرمود: با او بجنگ.
گفت: اگر مرا کشت؟
فرمود: تو شهيدی.
گفت: اگر من او را کشتم؟
فرمود: او در دوزخ است.
236- باب در فضيلت آزاد کردن بردگان

قال الله تعالی: {فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ{11} وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْعَقَبَةُ{12} فَكُّ رَقَبَةٍ} {13} البلد: ١١ – ١٣

خداوند می فرمايد: پس به گذرگاه سخت در نيامد و چه چيز آگاهت نمود که گذرگاه سخت چيست، رها کردن برده.

1358- وعنْ أبي هُريرة، رضي اللَّه عنه، قال: قال لي رَسولُ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « منْ أَعْتَقَ رقَبةً مُسْلِمةً أَعْتَقًَ اللَّه بِكُلِّ عُضْوٍ مِنْهُ عُضْواً مِنْهُ مِنَ النَّارِ حتى فَرْجَهُ بِفرجهِ » . متفقٌ عليه.

1358- از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:
رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: آنکه بردهء مسلمانی را آزاد کند، خداوند در برابر هر عضوی از او عضوی از او را از دوزخ آزاد می کند، تا اينکه شرمگاهش را در برابر شرمگاهش.

1359- وعَنْ أبي ذَر، رضي اللَّه عنه، قال: قُلْتُ يا رسُولَ اللَّه، أيُّ الأعْمالِ أفضَل؟ قَال: « الإيمانُ باللَّه، والجِهادُ في سبيلِ اللَّه » قَال: قُلْت: أيُّ الرِّقَابِ أفْضَل؟ قال: « أنْفَسُهَا عِنْد أَهْلِهَا، وَأَكثَرُهَا ثَمَناً » متفقٌ عليه.

1359- از ابو ذر رضی الله عنه روايت شده که گفتم:
يا رسول الله صلی الله عليه وسلم کدام يک از اعمال بهتر است؟
فرمود: ايمان به خدا و جهاد در راه خدا.
گفتم: کدام برده از روی آزاد کردن بهتر است؟
فرمود: گرانترين و ارزشمند ترين آن در نزد اهلش.
237- باب در فضيلت نيکی و احسان با بردگان

قال الله تعالی: {وَاعْبُدُواْ اللّهَ وَلاَ تُشْرِكُواْ بِهِ شَيْئاً وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً وَبِذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَالْجَارِ ذِي الْقُرْبَى وَالْجَارِ الْجُنُبِ وَالصَّاحِبِ بِالجَنبِ وَابْنِ السَّبِيلِ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ } النساء: ٣٦

خداوند می فرمايد: و خدا را بپرستيد و بوی چيزی را شريک نسازيد و به پدر و مادر نيکوکاری کرده و به خويشان و يتيمان و گدايان و همسايهء خويشاوند و همسايهء اجنبی و همنشين بر پهلو نشسته و به مسافر و به آنچه شما مالک او شده ايد، نيز نيکو کاری کنيد. نساء: 36

1360- وعن المَعْرُور بن سُويْدٍ قال: رأَيْتُ أبا ذَر، رضِيَ اللَّه عَنْه، وعليهِ حُلَّة، وعَلى غُلامِهِ مِثْلُهَا، فَسَألْتُهُ عَنْ ذلك، فَذكر أنَّه سَابَّ رَجُلاً على عهْدِ رَسُولِ اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم، فَعَيَّرَهُ بأُمِّه، فَقَال النبي صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « إنَّك امْرُؤٌ فِيك جاهِليَّةٌ » : هُمْ إخْوانُكُم، وخَولُكُم، جعَلَهُمُ اللَّه تَحت أيدِيكُم، فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحت يَدهِ فليُطعِمهُ مِمَّا يَأْكل، وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يلبَس، ولا تُكَلِّفُوهُم مَا يَغْلبُهُم، فإن كَلَّفتُمُوهُم فَأَعِينُوهُم » ،متفقٌ عليه.

1360- از معرور بن سويد رضی الله عنه روايت شده که گفت:
ابو ذر رضی الله عنه را ديدم در حاليکه حلهء پوشيده بود و غلامش هم حله ای مثل او در بر داشت. از وی در اين مورد سؤال کردم و ياد آوری نمود که او در زمان رسول الله صلی الله عليه وسلم مردی را دشنام داده و او را به مادرش طعنه زده بود.
پيامبر صلی الله عليه وسلم فرمود: تو شخصی هستی که در تو خصلتی از خصلت های جاهليت است. آنها برادران شما و خدمتگاران شما هستند که خداوند آن ها را زير دست شما قرار داده، پس آنکه برادرش زير دستش باشد، بايد او را از آنچه می خورد، بخوراند و از آنچه می پوشد، بپوشاند. و آنها را به چيزی مکلف نکنيد که توانائی آن را نداشته باشند و اگر آنان را مأمور کرديد، پس همکاريشان کنيد.

1361- وَعَنْ أبي هُريرَة، رضي اللَّه عَنْه، عَن النبي صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: قال: إذا أَتى أحدَكم خَادِمُهُ بِطَعامِه، فَإنْ لم يُجْلِسْهُ معه، فَليُناولْهُ لُقمةً أوْ لُقمَتَيْنِ أوْ أُكلَةً أوْ أُكلَتَيْن، فَإنَّهُ ولِيَ عِلاجهُ » رواه البخاري.

1361- از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:
رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: هرگاه خدمتکار يکی از شما طعامش را نزدش آورد اگر او را با خود ننشاند، بايد به او يک يا دو لقمه دهد، زيرا وی آن را درست کرده است.
238- باب فضيلت برده ايکه حق خدا و حق مولايش را اداء می کند

1362- عَن ابن عُمَر، رضي اللَّه عَنْهُما، أَنَّ رَسُول اللَّه صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم قال: إنَّ العَبْد إذا نَصحَ لِسيِّدِه، وَأَحْسَنَ عِبادةَ اللَّه، فَلَهُ أَجْرُهُ مرَّتيْنِ » متفقٌ عليه.

1362- از ابن عمر رضی الله عنهما روايت  است که:
رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: هرگاه برده ای برای مولايش خير انديشی کرده و عبادت خدا را به وجهی نيکو انجام دهد، برای او دو مزد داده می شود.

1363- وعَنْ أبي هُريرَة، رضي اللَّه عنه، قَال: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلّى اللهُ عَلَيْهِ وسَلَّم: « للعبدِ الممْلُوكِ المُصْلحِ أَجْرَانِ » ، والَّذِي نَفسُ أبي هُرَيرَة بيَدِهِ لَوْلا الجهَادُ في سَبِيلِ اللَّه، والحَجُّ، وبِرُّ أُمِّي، لأحْببتُ أنْ أمُوتَ وأنَا ممْلوك. متفقٌ عليه.

1363- از ابو هريره رضی الله عنه روايت است که:
رسول الله صلی الله عليه وسلم فرمود: برای بردهء نيکوکار دو مزد است. سوگند به ذاتی که جان ابو هريره در دست اوست، اگر جهاد در راه خدا و حج و نيکی بمادرم نمی بود، دوست داشتم که بميرم، در حاليکه برده باشم.
ش: هدف توجه و اهتمام و عنايت به بردگان می باشد.

1364- وعَنْ أبي مُوسَى الأَشْعَرِي، رضي اللَّه عنْه، قال: 