 رحبي روايت است که : عبدالله بن بسر صحابي پيامبر ص روز عيد فطر يا قربان با مردم خارج شد، تأخير امام را ناپسند دانست و گفت : (إنا کنا قد فرغنا ساعتنا هذه، و ذلک حين التسبيح)[1] «ما (زماني که با پيامبر ص نماز عيد مي‌خوانديم) در اين لحظه از نماز فارغ شده بوديم و آن وقت نماز، اشراق بود».
..............................
[1]) صحيح : [ص. د 1005]ف د (1123/486/3)، جه (1317/418/1). منظور از : «و ذلک حين التسبيح» زمان بلند شدن خورشيد و سپري شدن وقت کراهت و فرا رسيدن وقت نماز سنت است. به عوان المعبود مراجعه شود (486/3).رفتن به مصلي

از احاديث سابق فهميده مي‌شود که محل نماز عيد فضاي باز است نه مسجد، چون پيامبر ص براي اداي نماز عيد به طرف مصلي خارج مي‌شد و کساني که بعد از او آمدند نيز همين کار را مي‌کردند.آيا نماز دو عيد اذان و اقامه دارد؟ 

ازابن عباس و جابر بن عبدالله روايت است : (لم يکن يؤذن يوم الفطر و لا يوم الأضحي)[1] «روز عيد فطر و عيد قربان (براي نماز عيد) اذان داده نمي‌شد».
از جابر روايت است : (أن لاأذان للصلاة يوم الفطر حين يخرج الإمام و لابعد يخرج و لا إقامة و لانداء و لا شيء، لانداء يومئذ و لا إقامة)[2] «براي نماز عيد نه اذاني است و نه اقامه‌اي و نه چيزي ديگر».
........................
[1]) متفق عليه : خ (960/451/2)، م (886/604/2).
[2]) جزئي از حديث قبلي مسلم است.چگونگي نماز عيد

نماز عيد دو رکعت است، و در آن دوازده تکبير گفته مي‌شود؛ هفت تکبير در رکعت اول بعد از تکبيرة الإحرام و قبل از قرائت فاتحه و پنج تکبير در رکعت دوم قبل از قرائت فاتحه : از عمرو بن شعيب از پدرش از جدش روايت است : (أن رسول الله ص کبر في العيدين سبعا في الأولي و خمسا في الآخرة)[1] «پيامبر ص در نمازهاي دو عيد هفت تکبير در رکعت اول و پنج تکبير در رکعت دوم گفت».

از عايشه روايت است : (أن رسول الله ص کبر في الفطر و الأضحي سبعا و خمسا، سوي تکبيرتي الرکوع)[2] «پيامبر ص در نماز عيد فطر و قربان غير از دو تکبير رکوع هفت تکبير (در رکعت اول) و پنج تکبير (در رکعت دوم) مي‌گفت».
.......................
[1]) صحيح : [ص. جه 1057]، (المشکاة 1441]، جه (1279/407/1).
[2]) صحيح : [الإرواء 639]، [ص. جه 1058]، جه (1280/407/1)، د (37، 1138/706/4).قرائت در نماز عيد

از نعمان بن بشير روايت است : (أن رسول الله ص کان يقرأ في العيدين و في الجمعة بسبح اسم ربک الأعلي، و هل أتاک حديث الغاشية)[1] «پيامبر ص در نماز دو عيد و نماز جمعه سوره‌هاي «سبح اسم ربک الأعلي» و «هل أتاک حديث الغاشيه» را مي‌خواند».
از عبيدالله بن عبدالله روايت است : (خرج عمر يوم العيد، فأرسل إلي أبي واقد الليثي : بأي شيء کان النبي ص يقرأ في مثل هذا اليوم؟ قال : بقاف و اقتربت)[2] «عمر روز عيد (براي اداي نماز) خارج شد، کسي را فرستاد که از ابو واقد ليثي بپرسد پيامبر ص در نماز عيد چه سوره‌هايي را قرائت مي‌کرد؟ ابوواقد گفت : سوره «ق» و «اقتربت» را مي‌خواند».
........................ 
[1]) صحيح : [الإرواء 644]، [ص. جه 1281]، م (878/598/2)، د (1109/472/3)، ت (531/22/2)، نس (184/3)، جه (1281/408/1)، در روايت ابن ماجه عبارت «و في الجمعة» وجود ندارد.
[2]) صحيح : [الإرواء ج 3/118]، [ص. جه 106]، م (891/607/2)، د (1142/15/4)، ت (532/23/2)، نس (183/3)، جه (1282/408/1).خطبه بعد از نماز عيد

از ابن عباس روايت است : (شهدت العيد مع رسول الله ص و أبي بکر و عمر و عثمان رض فکلهم کانوا يصلون قبل الخطبة)[1] «با پيامبر ص، ابوبکر، عمر و عثمان رض نماز عيد خواندم، همه آنها قبل از خطبه نماز مي‌خواندند».
..........................
[1]) متفق عليه : خ (962/43/2)، م (884/602/2).نماز (سنت) قبل و بعد از نماز عيد

از ابن عباس رض روايت است : (أن النبي ص صلي يوم الفطر رکعتين، لم يصل قبلها و لابعدها)[1] «پيامبر ص روز عيد فطر دو رکعت نماز خواند قبل و بعد از آن نماز ديگري نخواند».
............................
[1]) متفق عليه : خ (964/453/2)، م (884/606/2)، نس (193/3).آنچه روز عيد مستحب است 

1- غسل:
از علي رض روايت است که درباره غسل از او سؤال شد گفت : (يوم الجمعة، و يوم عرفة، و يوم الفطر، و يوم الأضحي)[1] «روز جمعه، روز عرفه، روز عيد فطر، روز عيد قربان».
2- پوشيدن بهترين لباس :
از ابن عباس روايت است که : (کان رسول الله ص يلبس يوم العيد بردة حمراء)[2] «پيامبر ص روز عيد جامه‌اي سرخ رنگ مي‌پوشيد».
3- خوردن در روز عيد فطر قبل از خروج براي نماز : 
از انس روايت است : (کان رسول الله ص لا يغدو و يوم الفطر حتي يأکل تمرات)[3] «پيامبر ص صبح روز عيد فطر تا چند خرما نمي‌خورد (به نماز) نمي‌رفت».
4- روز عيد قربان خوردن را به تأخير بياندازد تا از گوشت قرباني‌اش بخورد : 
از ابوبريده روايت است : (أن رسول الله ص کان لايخرج يوم الفطر حتي يطعم ولايطعم يوم النحر حتي يذبح)[4] «پيامبر ص روز عيد فطر تا چيزي نمي‌خورد (براي نماز) خارج نمي‌شد و روز عيد قربان تا ذبح نمي‌کرد چيزي نمي‌خورد (از گوشت قرباني‌اش مي‌خورد)».
5- تغيير مسير رفت و برگشت : 
از جابر روايت است : (کان النبي ص إذا کان يوم عيد خالف الطريق)[5] «پيامبر ص روز عيد از راهي غير از راه رفتن برمي‌گشت».
6- تکبير در روزهاي عيد : 
خداوند مي‌فرمايد : 
) وَلِتُکمِلُوا العِدَّةَ وَلِتُکَبِّرُوا اللهَ عَلَي مَا هَدَاکُم وَ لَعَلَّکُم تَشکُرُونَ (  (بقره : 185)
«و تا تعداد (روزهاي رمضان) را کامل گردانيد و بخاطر اينکه خدا شما را هدايت کرده، الله اکبر بگوييد و تا اينکه سپاسگذاري کنيد».
و درباره عيد قربان مي‌فرمايد : 
‌‌) وَ اذکُرُوا اللهَ فِي أيَّامٍ مَعدُوداتٍ ((بقره : 203)
«و در روزهاي مشخصي (سه روز ايام التشريق) خدا را ياد کنيد».
و همچنين مي‌فرمايد : 
) کَذلِکَ سَخَّرَهَا لَکُم لِتُکَبِّرُوا اللهَ عَلَي مَا هَدَاکُم ((حج : 37)
«اينگونه که (مي‌بينيد) خداوند حيوانات را مسخر شما کرده است تا بخاطر اينکه خدا شما را هدايت کرده است الله أکبر بگوييد».
.............................
[1]) تخريج در کتاب طهارت، غسلهاى مستحب.
[2]) سند آن جيد است : [الصحيحه 1279] هيثمي در کتاب «مجمع الزوائد» (201/2) گفته است : اين حديث را طبراني در «الأوسط» روايت کرده، و راويان آن ثقه هستند.
[3]) صحيح : [ص. ت 448]، خ (953/446/2)، ت (541/27/2).
[4]) صحيح : [ص. ت 447]، خز (1426/341/2)، ت (540/127/2) در روايت ترمذي به جاي عبارت «حتي يذبح» عبارت «حتي يصلي» آمده است.
[5]) صحيح : [المشکاة 1434]، خ (986/472/2).وقت تکبير در روز عيد فطر از هنگام رفتن به مصلي شروع مي‌شود و تا خواندن نماز ادامه مي‌يابد 
ابن ابي‌شيبه گويد : يزيد بن هارون از ابن ابي ذئب از زهري روايت مي‌کند که : (أن رسول الله ص کان يخرج يوم الفطر فيکبر حتي يأتي المصلي، و حتي يقضي الصلاة، فإذا قضي الصلاة قطع التکبير)[1] «پيامبر ص روز عيد فطر تکبيرگويان به مصلي مي‌آمد تا اينکه نماز را تمام مي‌کرد و پس از اتمام نماز تکبير را قطع مي‌کرد».

الباني[2] گويد : سند اين حديث به طور مرسل صحيح است. و همين حديث از طريق ديگري به صورت مرفوع از ابن عمر روايت است : بيهقي آنرا از طريق عبدالله بن عمر از نافع از عبدالله بن عمر روايت کرده است که : (أن رسول الله ص کان يخرج في العيدين مع الفضل بن عباس و عبدالله بن عباس و علي و جعفر و ال