 105 و 106/5).
[6]) متفق عليه : خ (27/79/1)، م (150/132/1)، د (4659/440/12)، نس (130/8).
[7]) متفق عليه : خ (4351/67/8)، م (1064/741/2)، د (4738/109/13).
[8]) صحيح : [ص. ج 6051]، ترمذي از حديث ابوهريره روايت کرده که گفت : از پيامبر ص شنيدم که مي‌فرمود : (من أعتق رقبة مؤمنة أعتق الله بکل عضو منه عضوا من النار حتي عتق فرجه بفرجه) (1581/549/3)، «کسيکه برده مؤمني را آزاد کند خداوند به ازاي هر عضوي که آزاد مي‌کند عضوي از او را از آتش جهنم آزاد مي‌کند تا جائيکه فرجش را در برابر فرج برده آزاد شده آزاد مي‌کند.
[9]) صحيح : [مختصر م 568]، م (1044/722/2)، د (1624/49/5)، نس (96/5).
[10]) حسن صحيح : [ص. د 1753]، د (1974/465/5)، کم (183/1)، هق (164/6).
[11]) صحيح : [ص. ج 7250]، د (1619/44/5)، جه (1841/591/1).<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:172.txt">حکم زکات فطر</a><a class="text" href="w:text:173.txt">حکمت زکات فطر</a><a class="text" href="w:text:174.txt">زکات فطر بر چه کساني واجب است؟</a><a class="text" href="w:text:175.txt">مقدار زکات فطر</a><a class="text" href="w:text:176.txt">زمان پرداخت زکات فطر</a><a class="text" href="w:text:177.txt">پرداخت نکردن به موقع آن بدون عذر حرام است</a><a class="text" href="w:text:178.txt">مستحقان زکات فطر</a></body></html>حکم زکات فطر:
زکات فطر بر هر مسلماني واجب است به دليل حديث ابن عمر رض : (فرض رسول الله ص زکاة الفطر صاعا من تمر أو صاعا من شعير علي العبد والحر، و الذکر و الأنثي و الصغير و الکبير من المسلمين، و أمر بها أن تؤدي قبل خروج الناس إلي الصلاة)[1] «پيامبر ص زکات فطر را که يک صاع(*) خرما يا جو است بر هر مسلمان برده، آزاد، مرد، زن، کوچک و بزرگ واجب کرد و دستور داد که قبل از خروج مردم به طرف نماز عيد پرداخت شود». 
........................
[1]) متفق عليه : خ (1503/367/3)، م (984/986/677، 679/2)، ت (670، 672/92 و 93/2)، د (96، 1595/4، 5/5)، نس (1826/584/1)، نسائي قسمت دوم «و أمر بها...» حديث را ذکر نکرده است.
*) هر صاع برابر چهار مشت متوسط است.حکمت زکات فطر

از ابن عباس روايت است : (فرض رسول الله ص زکاة الفطر طهرة للصائم من اللغو و الرفث، و طعمة للمساکين فمن أداها قبل الصلاة فهي زکاة مقبولة، و من أداها بعد الصلاة فهي صدقة من الصدقات)[1] «پيامبر ص زکات فطر را به عنوان پاک کننده‌ي روزه‌دار از سخنان بيهوده و دشنام و بعنوان رزق و خوراکي براي مساکين واجب کرده است. پس هر کس آنرا قبل از نماز (عيد) بدهد، آن زکاتي قبول است و هر کس آنرا بعد از نماز عيد پرداخت کند صدقه‌اي همچون (ساير) صدقات است (به عنوان زکات فطر محسوب نمي‌شود)».
........................
[1]) حسن : [ص. جه 1480]، جه (1827/585/1)، د (1594/3/5).زکات فطر بر چه کساني واجب است؟

زکات فطر بر هر مسلمان آزادي که بيش از قوت يک شبانه روز خود و خانواده‌اش داشته باشد، واجب است. و بر شخص واجب است که زکات فطر خود و کساني را که نفقه آنها بر عهده او است مانند همسر و فرزندان و خدمتکارش – اگر مسلمان باشند – بپردازد. 

از ابن عمر روايت است: (أمر رسول الله صلى الله عليه وسلم بصدقة الفطر عن الصغير والکبير والحر والعبد ممن تمونون).[1]

 «پيامبر -صلى الله عليه وسلم- به دادن زکات فطر از کوچک و بزرگ و آزاد و برده، و کساني که نفقه آنها بر عهده شما است امر فرموده است». 
.........................
[1]) صحيح : [الإرواء 835]، قط (12/141/2)، هق (161/4).مقدار زکات فطر

مقدار واجب براي هر نفر نيم صاع از گندم يا يک صاع از خرما يا مويز يا جو يا کشک يا ساير چيزهايي است که جايگزين اينها مي‌شوند مانند برنج و ذرت و مانند اينها که به عنوان قوت مصرف مي‌شوند.

دليل اينکه مقدار واجب از گندم نيم صاع است حديث عروه بن زبير است که مي‌گويد : (أن أسماء بنت أبي بکر کانت تخرج علي عهد رسول الله ص عن أهلها – الحر منهم و المملوک – مدين من حنطة أو صاعا من تمر، بالمد أو بالصاع الذي يقتاتون به)[1] «اسماء دختر ابوبکر در زمان پيامبر ص زکات فطر افراد آزاد و بردة خانواده‌اش را مي‌داد که مقدار آن دو مد گندم(*) با يک صاع خرما بود، با مد و صاعي که قوت را با آن پيمانه مي‌کردند».

و دليل وجوب يک صاع از غير گندم حديث ابوسعيد خدري است که گفت : (کنا نخرج زکاة الفطر صاعا من طعام أو صاعا من شعير، أو صاعا من تمر. أو صاعا من أقط أو صاعا من زبيب)[2] «ماز زکات فطر را که مقدار آن يک صاع از طعام يا يک صاع از جو يا يک صاع از خرما يا يک صاع از کشک يا يک صاع از مويز بود مي‌داديم».

نووي در شرح مسلم (6/70) مي‌گويد :
«عامه فقهاء دادن قيمت بجاي جنس را جايز ندانسته‌اند ولي ابوحنيفه آن را جايز دانسته است». مي‌گويم: قول ابوحنيفه(ره) مردود است چون ) و ما کان ربک نسيا ( «و پروردگار تو هرگز فراموشکار نبوده است». و اگر پرداخت قيمت به جاي جنس جايز مي‌بود خدا و رسول او، آن را بيان مي‌فرمودند؛ بنابراين توقف بر ظاهر نصوص بدون تحريف و تأويل واجب است.
........................
[1]) الطحاوي (43/2)، اين لفظ طحاوي است.
*) هر مد برابر است با يک مشت متوسط.
[2]) متفق عليه : خ (1506/371/3)، م (985/678/2)، ت (668/91/2)، د (1601/13/5)، نس (51/5)، جه (1829/585/1).زمان پرداخت زکات فطر

از ابن عمر روايت است : (أمر رسول الله ص بزکاة الفطر أن تودي قبل خروج الناس إلي الصلاة)[1] «پيامبر ص دستور داد تا زکات فطر قبل از خروج مردم براي نماز عيد، پرداخت شود». 

جايز است که زکات فطر يک يا دوروز قبل از عيد به کسي که آن را مي‌گيرد پرداخت شود : 

از نافع روايت است : (کان ابن عمر يعطيها الذين يقبلونها، و کانوا يعطون قبل الفطر بيوم أو يومين)[2] «ابن عمر زکات فطر را به کساني که آنرا قبول مي‌کردند مي‌داد و به آنان يک يا دو روز قبل از عيد داده مي‌شد».
......................
[1]) متفق عليه : خ (1503/367/3)، م (984/986/677، 679/2)، ت (670، 672/92 و 93/2)، د (96، 1595/4، 5/5). 
[2]) خ (1511/375/3).پرداخت نکردن به موقع آن بدون عذر حرام است

از ابن عباس روايت است : (فرض رسول الله ص زکاة الفطر طهرة للصائم من اللغو و الرفث، و طعمة للمساکين، فمن أداها قبل الصلاة فهي زکاة مقبولة، ومن أداها بعد الصلاة فهي صدقة من الصدقات)[1] «پيامبر ص زکات فطر را به عنوان پاک‌کننده روزه‌دار از سخنان بيهوده و دشنام و بعنوان رزق و خوراکي براي مساکين واجب کرده است، پس هر کس قبل از نماز (عيد) آن را بپردازد، آن قبول است و هر کس بعد از نماز عيد آن را بدهد صدقه‌اي همچون (ساير) صدقات است. (به عنوان زکات فطر محسوب نمي‌شود)».
..........................
[1]) حسن : [ص. جه 1480]، جه (1827/585/1)، د (1594/3/5).مستحقان زکات فطر

زکات فطر تنها به مساکين داده مي‌شود؛ به دليل فرموده پيامبر ص در حديث ابن عباس : (وطعمة للمساکين)[1] «زکات فطر رزق و خوراکي براي مساکين است».
.........................
[1]) حسن : [ص. جه 1480]، جه (1827/585/1)، د (1594/3/5).صدقه سنت

مستحب است بسيار صدقه داده شود : به دليل فرموده خداوند متعال : 

) مَثَلُ الَّذِينَ يُنفِقُونَ أموَالَهُم فِي سَبيلِ اللهِ کَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنبَتَتَ سَبعَ سَنَابِلَ فِي کُلِّ سُنبُلَة مائةُ حَبَّةٍ وَ اللهُ يُضَاعِفُ لِمَن يَشَاءُ وَاللهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ(   (بقره : 261)

«مثال کساني که دارايي خود را در راه خدا صرف مي‌کنند همانند دانه‌اي است که هفت خوشه برآرد و در هر خوشه صد دانه باشد، و خداوند براي ه